مىدهند . نرخ ليره در ايران و در اين تاريخ يعنى سال 1298 خورشيدى 5 / 25 ريالى بوده است . « 1 »
درخور يادآوريست كه احمد شاه سه بار به اروپا رفت در سفر آخر نظر اين بود كه شاه در لندن موافقت خود را بر قرارداد ، اظهار و آن را تأييد نمايد . ولى با آنكه نصرة الدوله و سپس ابو القاسم خان ناصر الملك اصرار و تاكيد كردند تا شاه در مجلس رسمى با قرارداد موافقت كند و بعد آن را امضا نمايد ، احمد شاه زير بار اين خيانت نرفت و بعد هم آن را امضا نكرد . « 2 »
در تاريخ بيست ساله آمده است :
همان شبى كه صبح روز قبل آن پادشاه ايران وارد لندن شده بود ، مهمانى مجلل و بزرگى از طرف اعليحضرت امپراتور انگليس به افتخار شاه ايران داده مىشد كه در اين مهمانى علاوه بر اينكه پادشاه انگليس و تمام رجال نامى انگلستان حضور داشتند . عموم سفراى مقيم لندن و حتى برخى از سلاطين ديگر اروپا هم در سر سفره حضور داشتند . در سر اين سفرهها معمولا نطقهايى مىشود كه قبلا زمينه نطقها را حاضر و به اطلاع طرفين مىرسانند .
نصرت الدوله وزير امور خارجه ايران زمينهء نطق احمد شاه را كه در جواب نطق پادشاه انگليس بايستى ايراد نمايد تهيه كرده در ضمن آن مضمونى بود كه دال بر موافقت دولت شاهنشاهى با قرارداد مىنمود .
احمد شاه بر اين جمله خط مىكشد . نصرت الدوله مدتى با شاه مذاكره مىنمايد و بالاخره نتوانسته بود كه شاه را متقاعد كند . بنابراين مايوس مىشود و نزد ناصر الملك نايب السلطنه ( سابق ) مىرود و جريان را گزارش مىدهد .
ناصر الملك نيز باتفاق نصرت الدوله مجددا نزد شاه رفته مدتى مذاكره و اصرار مىنمايد كه در موقع مبادلهء نطق ، احمد شاه اشارهاى به قرارداد بنمايد . ولى احمد شاه از اين امر امتناع مىكند و حضرات مأيوسانه از اتاق شاه خارج شده به اتاق شاهزاده نصرت السلطنه ( عموى احمد شاه ) مىروند . . . ناصر الملك . . . اظهار مىكند خواهش مىكنم خدمت شاه رسيده از قول من عرض كنيد من نان و نمك دولت قاجاريه را خيلى خوردهام و بقاى سلطنت قاجاريه را خواهانم ، وظيفه خود مىدانم كه صلاح سلطنت قاجاريه و دولت و ملت ايران را هر چه به نظرم
هامش
( 1 ) - براى آشنايى بيشتر با اين چهرههاى وطنپرست ؟ ! بنگريد به شرح حال رجال ايران . ج 1 ، ص 348 به بعد براى حسن وثوق و براى فيروز ميرزا نصرة الدوله ، ج 3 ، ص 114 ببعد و نيز به ديگر مراجع تاريخى دوره احمد شاه ازجمله احمد شاه نوشته حسين مكى
( 2 ) - نقل آزاد از : شرح حال رجال ايران . ج 1 ، ص 85 - 86