محل فعلى انجمن اخوت جمع بود . اين لژ را فراماسونرهاى فرانسوى در ايران تشكيل داده بودند و مسيو لاتى ويزيوز رئيس مدرسه اليانس اسرائيل يكى از فعالين و روساء كارگردان آن بشمار مىرفت در لژ بيدارى ايران عده زيادى از مشروطهخواهان عضويت داشتند و عدهاى از آنها در مجلس اول و دوم وكيل شدند . محمد على شاه مىخواست با دست يافتن به اسناد و مدارك اين مركز فراماسونرى از ارتباط مشروطهخواهان با انگليسها مطلع شود . ولى فراماسونهاى عضو لژ كه در كنار محمد على شاه مىزيستند ، شبانه ماجرا را به مركز خود اطلاع دادند . درنتيجه قبل از حمله ، فراماسونها شبانه همه اسناد و مدارك لژ را بوسيله ميرزا محمد خان ، منشى سفارت فرانسه ( سناتور محمود جم ) از خانه بيرون برده و به گاو صندوق سفير فرانسه منتقل گرديد . قسمتى از اين اسناد بعدها يعنى در سال 1329 بوسيله مرحوم ابراهيم حكيمى حكيم الملك به فرانسه منتقل گشت و به بايگانى راكد گراند اوريان تحويل گرديد . » « 1 »
محمد على شاه پس از به توپ بستن مجلس و شكست آزادىخواهان جمعى از آنان را كشت و گروهى را تبعيد كرد و بقيه را هم زندانى نمود . تا اينكه پس از يكسال تهران بدست مشروطه خواهان فتح شد و در روز جمعه 28 تير ماه 1288 خورشيدى برابر با 27 جمادى الاخرى 1327 قمرى محمد على شاه از سلطنتآباد با پانصد تن از سربازان و نوكرانش از آن جمله حسين پاشا خان امير بهادر جنگ حركت كرده به سفارت روس در زرگنده پناهنده شد . پس از اين پناهندگى به خودى خود از تخت و تاج شاهى بر كنار گرديد .
شرح رويداد اين روز تاريخى را ناظم الاسلام چنين نگاشته است :
« روز جمعه 27 جمادى الاخرى 1327 ديشب صداى توپ و تفنگ مىآمد كه معلوم بود در خارج دروازه است . لكن در اول صبح در ارگ و توپخانه خيلى تفنگ خالى كرده و يك ساعت متوالى صداى تفنگ از ارگ مسموع مىگرديد كه صنيع حضرت و شاطر حسين با جمعى از الواط ارگ را محافظت مىكنند و تير به هوا و در و ديوار خالى مىكنند .
امروز دو ساعت به ظهر در شهر منتشر گرديد كه محمد على شاه رفته است به سفارتخانهء روس و از تخت و تاج استعفا داده است . اگرچه هنوز باور نمىكنم ، ولى از رشادت مجاهدين و شجاعت بختيارى و حركات ناهنجار درباريان نتيجه همين است كه ملت غالب و دولت مغلوب شود . زيرا كه در اين يكسال استبداد به حدى قلوب مردم از شاه منزجر شده است كه حد و وصف ندارد . . .
هامش
( 1 ) - انجمنهاى سرى در انقلاب مشروطيت . اسماعيل رائين ، انتشارات جاويدان ، چاپ دوم 1355 . ص 138 . و نيز بنگريد به فراموشخانه و فراماسونرى در ايران . اسماعيل رائين ، اميركبير ، 1357 . جلد دوم . ص 84 و 164 .