دربارهء جسد ميرزا رضا كرمانى ، دو روايت مختلف در دست داريم :
در افضل التواريخ آمده است :
« . . . . . افواها شنيده شد ، او را اميران غضب در گورستانى كه در سر چهار راه محلهء حسنآباد واقع است دفن كردند . » « 1 » كه همان اداره آتشنشانى در چهارراه حسنآباد است .
كلنل كاساكوفسكى در اينباره مىنويسد :
« جسد تمام روز 31 ژوئيه و اول اوت تا موقع تاريك شدن هوا همچنان آويخته بوده در ساعت 9 شب جسد را از دار پايين آورده به يهوديها تسليم نمودند . يهوديها نعش را از دروازه شميران بيرون برده و در آنجا در گودال عميقى براى خوردن سگها و لاشخورها و حشرات سرنگون كردند . » « 2 »
نكتهء جالب توجه اين است كه صورت جلسه استنطاقيهاى ميرزا رضا كرمانى را در آن روزها كسى نديد . نه ملت در پى اين حرفها بود و نه دولت آنها را منتشر كرد . سيزده سال بعد ، در به دو مشروطيت صورت استنطاق او در روزنامهء صوراسرافيل منتشر گرديد . « 3 »
اين صورت جلسه بعدها در بخش اول كتاب تاريخ بيدارى ايرانيان از صفحه 100 تا 123 آورده شد در دسترس همگان قرار گرفت .
اما نكتهء درخور توجه اين است كه ميرزا ابو اتراب خان نظم الدوله كه از بركشيدگان امينالسلطان و رئيس پليس بود مأمور استنطاق ميرزا رضا در تهران شد . هرشب نتيجهء بازجويى را به نظر صدراعظم مىرساند و او هم هر چه مىخواست تحريف و جرح و تعديل مىكرد .
اما ميرزا رضا به موجب وعدههايى كه امين السلطان و حاجى محمد حسن به او داده بودند ، منتظر بود كه ملت ايران به جهت اين خدمتى كه انجام داده كمال اكرام را از او بنمايند و از اينكه زندانىاش كردهاند تعجب كرده بود .
در اين احوال امين السلطان از طرف ميرزا رضا و سيد جمال الدين همواره نگران بود كه مبادا توطئهء قتل ناصر الدين شاه از طرف آنها به صورتى فاش شود . ميرزا رضا با وجود همهء وعدهها و تأمينات ، روز دوم ربيع الاول 1314 بىخبر بهدار آويخته شد . » « 4 »
عباس ميرزا ملكآرا نيز دربارهء استنطاق ميرزا رضا مىنويسد :
هامش
( 1 ) . افضل التواريخ ، ص 35 .
( 2 ) . خاطرات كلنل كاساكوفسكى ، ص 98 .
( 3 ) . شرح زندگانى من ، ج 2 ، ص 7 .
( 4 ) . سياستگران دورهء قاجار ، ج 2 ، ص 287 - 288 .