ورود بالون در ايران
در المآثر و الآثار زير عنوان « ورود بالون در ايران » آمده :
« اين كشتى هوايى را از اهالى هر كسى به گوش شنيده بود در اين دوره به چشم مشاهده نمود » « 1 »
روانشاد دكتر حسين محبوبى اردكانى درباره اين خبر در المآثر و الآثار نوشته است « اين مساله گويا مربوط است به « حاج حسين آقاى تهرانى » كه به قول آقاى محيط طباطبائى سالها در اروپا در كار ساختن و پرداختن كشتى هوايى ( بالون ) و پرواز كردن با آن رنج برده بود و چون به تهران آمد در روز 26 ربيع الاول 1293 ( هجرى قمرى ) با بالونى كه خود ساخته بود و 18 ذرع ارتفاع داشت از باغ لالهزار پرواز كرده در نزديكى عشرتآباد فرود آمد . . . و چون آن زمان هنوز امكان پروازهاى طولانى نبود بالون مزبور به احتمال قوى از اروپا آورده نشده بود و در تهران ساخته شده بود . پس از آغاز كار هوانوردى در ايران در اواخر زمان و به عبارت بهتر در نيمه دوم سلطنت ناصر الدين شاه بوده است و چون هنوز هواپيمايى پيشرفت چندانى نكرده بود اين كار ادامه نيافت » . « 2 »
درباره پرواز كشتى هوايى يا بالن و هواپيما تا دوره پادشاهى احمد شاه ديگر سخن در ميان نيست اما براى آنكه به اين بخش از گفتار خود كه درباره بالن است تا پايان دوره قاجاريه ادامه دهيم از زمان پيش افتاده و به داستان آن در زمان مظفر الدين شاه و بعد مىپردازيم .
چنان كه از برخى نوشتهها برمىآيد گويا مظفر الدين شاه در يكى از سفرهايش به اروپا بالنى را مىخرد و به تهران مىآورد كه بدست فراموشى سپرده مىشود . اما در دوره محمد على شاه پس از به توپ بستن مجلس و وقايع باغشاه ، ناگهان به ياد اين بالن مىافتند . اينك داستان را از
هامش
( 1 ) - المآثر و الآثار . ج 1 ، ص 148 .
( 2 ) - تاريخ موسسات تمدنى جديد در ايران . ج 3 ، ص 48