قهوهخانه
طبق نوشته دايرة المعارف فارسى به سرپرستى غلامحسين مصاحب :
ريشهى كلمه قهوه درست دانسته نيست . بعضى آن را از اصل آفريقايى و مربوط به كفا دانستهاند كه ولايتى است در جنوب حبشه و بهعنوان زادگاه درخت قهوه شهرت دارد . ولى بايد دانست كه در حبشه و نواحى اطراف آن قهوه بدين نام خوانده نمىشده است . در هر حال نام قهوه در السنه اروپايى احتمالا از كلمه قهوه مأخوذ است .
. . . قهوه نخستين بار درميان ساكنين جنوب غربى عربستان و يمن رواج يافت ظاهرا اولين كسى كه آن را از حبشه به يمن آورد على ابن عمر شاذلى ( قرن پانزدهم ميلادى يا نهم هجرى قمرى ) از مشايخ فرقه دراويش شاذليه بود . ( الجزاير اكنون قهوه را شاذليه مىنامند ) شرب قهوه براى شبزندهدارى در مجالس ذكر بيشتر ميان صوفيان رواج يافت . كلمه قهوه در ايام قديم از اسامى شراب بود و شايد به علت آنكه مجلس شرب قهوه به مجلس ميگسارى شباهت داشته ، همان كلمه را بر اين مشروب تازه گذاشته باشند . شايد به همين جهت بود كه فقها در مباح بودن شرب قهوه در اوايل ترديد داشتند و از باز شدن قهوهخانهها جلوگيرى مىكردند . در هر حال در قرن نهم و دهم ( ه . ق ) استعمال قهوه بتدريج در مكه و مصر و قسطنطنيه رواج يافت و در اواسط دوره صفويه قهوهخانههايى در ايران داير شد . . .
قهوهخانه محلى است كه سابقا در آن قهوه مىنوشيدند و پس از رواج چاى اين مشروب جاى قهوه را گرفت و نام قهوهخانه باقى ماند . در بعضى از نقاط ايران به آن چايخانه مىگويند .
ظاهرا نخستين قهوهخانه به سال 926 ( ه . ق ) به همين نام در شهر استانبول توسط دو مرد حلبى و دمشقى گشوده شده بوده است . در اصفهان نيز تاريخ گشايش نخستين قهوهخانه از اواسط دوره صفويه است و استعمال تنباكو و رواج قليان نيز از همين زمان بوده است در زمان شاه عباس در بيشتر شهرهاى ايران مخصوصا اصفهان و قزوين قهوهخانه داير بوده است . مردان