ديگر با مشعل در داخل بازارها مىگشتند . « 1 »
اعتماد السلطنه در مرآةالبلدان دربارهء چهارسو ، چارسو يا چهارسوق مىنويسد :
« چارسو مخفف چهارسوق است كه به معنى چهار بازار مىباشد و غالبا به اين اسم ناميده شده است و آن گنبدى است كه در زير آن دكاكين متعدد واقع شده و از چهار سمت ، چهار بازار منتهى مىشود . اين محل و گاهى نيز محله و قريه به اين اسم موسوم شده است . » « 2 »
اعتماد السلطنه همچنين مىنويسد :
« چهار بازار تهران : عبارت است از چهار بازار كه يكى لبافى است و ديگر كرجىدوزى و سيمى سراجى و چهارمى نعلچىگرى و چاربازار مسطور منتهى مىشود به چارسويى كه فاصلهء آن تا چهارسو بزرگ معروف طهران زياده از صد قدم نيست . » « 3 »
به گفتهء اعتمادالسلطنه چارسوى بزرگ تهران در سنهء هزار و دويست و بيست و دو در عهد فتحعلى شاه قاجار ساخته شده است . « 4 »
بازار كفنفروشها
اين بازار از جالبترين بازارهاى تهران بود . چون غسالخانه و گورستان تهران در سر قبر آقا قرار داشت ، در كنار اين گورستان ( باغ فردوس - خيابان مولوى ) بازار كفنفروشها بود . در اين بازار انواع كفنهاى مشهدى ، كربلايى ، قمى ، و كفنهاى مخصوصى با آيات قرآن به فروش مىرفت . « 5 »
بد نيست بدانيم كه گورستان سر قبر آقا در محل شهردارى و زايشگاه فعلى قرار داشت . سر قبر آقا بقعهء مجللى بود كه در انتهاى جنوبى خيابان سيروس سابق - مصطفى خمينى فعلى - واقع بود . اين بقعه داراى گنبد فيروزهفام و ايوان و حرم و طاقنماهاى آيينهكارى و كاشىكارى و طاقهاى مقرنس و تزئينات مختلف از آثار دوران ناصر الدين شاه قاجار بود . اين بقعه مدفن آقا سيد ابو القاسم ، امام جمعهء تهران در عهد محمد شاه و اوايل ناصر الدين شاه و آرامگاه خانوادگى اخلاف و خاندان وى است . « 6 »
هامش
( 1 ) - طهران در گذشته و حال ، ص 321 .
( 2 ) - مرآةالبلدان ، ج 4 ، ص 1929 .
( 3 ) - همان ، ص 1901 .
( 4 ) - همان ، ص 1929 .
( 5 ) . تهران در گذرگاه تاريخ ، ص 152 ، ايران قديم و تهران قديم ، ص 251 .
( 6 ) - آثار تاريخى طهران ، ص 97 .