پتككارى آهنگرى از كارهاى دشوارى بود كه علاوه بر زور و نيروى بدنى تمرين و مهارت و تجربهء بسيار نيز لازم داشت و از همه چيز مهمتر فرود آوردن مرتب و پشت سر هم و يكنواخت سندان بود . در غير اين صورت پتكها بر روى هم يا در غير محل فرود مىآمدند و آهن از اختيار انبر استاد بيرون مىآمد و موجب جهيدن و چه بسا ايجاد خطراتى مىشد . اين پنج نفر غالبا خاصه در فصول گرم از كمر به بالا عريان و بدون تنپوش كار مىكردند و فقط با قطعه چرم يا تيماجى كه به كمر مىبستند پايين بدن خود را از جرقههاى آهن محفوظ مىداشتند و اين همان چرمپارههايى بود كه بيننده را به ياد داستان كاوهء آهنگر مىانداخت .
اشياى محصول اين دكانها معمولا بيل ، كلنگ بنايى ، بيل باغبانى ، شنكش ، ديلم ، قلم و چكش سنگتراشى ، سيخ ، كفگيرك نانوايى ، انواع زنجير كلفت و نازك ، منقلهاى بزرگ و كوچك و انبر و سهپايه و . . . بود . بازار آهنگران هم مثل بازار مسگرها بسيار پر سر و صدا بود و علاوه بر آن دود و دم شديد كورهها و بوى آهنهاى گداخته و صداى پتكها و جرقههاى ريز و درشت آهنهاى تفته كه از دكانها به وسط بازار مىجهيد و براى هيچ رهگذرى قبا و عبا و چادر و چاقچور سالم بهجا نمىگذاشت هر روز سبب ايجاد چند مرافعه مىشد . « 1 »
غير از اين بازارها ، بازارهاى ديگرى هم در تهران قديم وجود داشت كه بهطور مختصر به آن اشاره مىكنيم :
بازار سنگتراشان
اين بازار در نزديكى بازار كفنفروشها ( سر قبر آقا ) قرار داشت كه در آن سنگقبر مىفروختند . همچنين در گوشه و كنار برخى از گورستانهاى قديمى مثل ابن بابويه و امامزاده عبد الله تا چندى پيش مغازههاى سنگتراشى وجود داشت .
بازار فرشفروشها
در سفرنامهء اورسل آمده كه بازار فرشفروشهاى تهران يكى از ديدنىترين و جالبترين بازارهاى دنيا است . وى همچنين مىنويسد :
« به نظر مىرسد تنها صنفى كه توانسته بازار تهران را قبضه كند همين صنف فرشفروشهاست . استقبال كشورهاى اروپايى از فرشهاى بافت ايران كه از حيث تنوع نقشه ،
هامش
( 1 ) . طهران قديم ، ج 2 ، ص 314 - 317 ، نقل به اختصار .