بقعه چهل تن
در شمال شرقى دولاب بقعهء خشتى چهارگوش ساده و كوچكى است كه طول هر ضلع داخلى آن اندكى از سه متر تجاوز مىكند . اخيرا ايوانى با پوشش ضربى بر مدخل بقعه از طرف شمال افزودهاند . پس از كمى دقت به نظر مىرسد كه اصل بناى بقعه قديمتر از عهد صفويه باشد كه طاق آن را در اوايل عهد قاجاريه تجديد نمودهاند . هيچگونه نوشته و حتى زيارتنامه كه معرف صاحب مرقد باشد ندارد و مرقد معمولى در وسط بقعه كمى مورب با گچ ساخته شده است .
اماكن زيارتى بنام چهل تن ، هفت تن ، چهل دختران ، هفت دختران ، دوازده امام ، هفتاد و دو تن جوانمرد ، و امثال اين عناوين در بسيارى از نقاط ايران وجود دارد و قابل اين است كه مورد بررسى و تحقيق مخصوص قرار گيرد . « 1 »
پيش از آن كه صحبت خود را دربارهء بقاع دولاب ختم نماييم بىمورد نمىداند . يك جمله از كتاب تاريخ بيهقى را كه نام دولاب و علىآباد رى در آن ذكر گرديده است نقل نمايد و چون به رى رسيدند امير محمود به دولاب فرود آمده به راه طبرستان نزديك شهر و امير مسعود به علىآباد لشكرگاه ساخت به راه قزوين و ميان هر دو لشكر نيم فرسنگ مسافت بود . نيم فرسخ مسافت بين دو لشكرگاه سلطان محمود و سلطان مسعود در آن زمان اكنون شامل محله دروازه خراسان تهران و خيابانهاى حولوحوش چهارراه لرزاده و خيابان صدر الاشراف و ساختمانها و تأسيسات بيرون دروازهء حضرت عبد العظيم و گورستان معروف به چهارده معصوم و دهكدهء فرحآباد است دهكده دولاب هم اينك به شهر بىبندوبار تهران متصل گرديده فعلا [ 1331 ( ه ش . ) ] در حكم يكى از محلات كنار شهر بهشمار مىرود . علىآباد نيز در جنوب غربى فرحآباد كنار كيلومتر 4 خط راهآهن شمال واقع گشته آبادى معظم و پررونقى است كه قسمت اعظم آن به ورثه مجد الدوله تعلق دارد و بنام علىآباد مجد الدوله خوانده مىشود و در سطح پست و بلند جنوبى آن قطعات سفالهاى قرون اول هجرى و آثار قديم نمودار و گويى آبادى مزبور در زمان قديم كمى رو به طرف جنوب واقع بود است . « 2 »
عالىقاپوى تهران
در ايران چهار بنا به نام عالىقاپو در چهار پايتخت داشتهايم ، كه عبارتند از عالىقاپوى قزوين ،
هامش
( 1 ) - آثار تاريخى طهران ، ص 240 - 239
( 2 ) - آثار تاريخى تهران ، ص 242