از نظر هنرى خيلى با ارزش و جالب است و از بهترين كارهاى نقاشباشى شاه بهشمار مىرود .
علاوه بر اين پرترهها يك تابلوى بزرگ هم به يكى از ديوارهاى ديگر تالار نصب شده است . در اين تابلو ناصر الدين شاه در دوران جوانى روى تخت طاووس با اونيفورم اروپايى مشاهده مىشود . كنار او در دو رديف ، پنج پسر او از شش تا نه ساله با اونيفورم اروپايى مشاهده مىشوند . - دو تا از اين پسرها تاكنون مردهاند - پشت سر شاه عدهاى از نوكران و نزديكان شاه و ازجمله پسر صدراعظم نورى ديده مىشوند . در صف جلوى تخت كنار وزير امور خارجه فعلى ميرزا سعيد خان ، وزراى مختار روسى و انگليس و فرانسه نقاشى شدهاند . در اين صف عدهاى ديگر از رجال و محترمين هم ديده مىشدند كه در نگاه اول آنها را شناختم .
اثاث و مبل اين تالار همه از انواع اروپايى و چند قطعه از آنها ساخت برلين بود و مارك و علامت كارخانجات برلين را داشت .
قصر نظاميه را بعد از بازديد يك ساعته ترك كرديم . . . » « 1 »
بازمىگرديم به موضوع عمارت مسعوديه .
مسعود ميرزا يا سلطان مسعود ميرزا ، ظل السلطان ، پسر بزرگ ناصر الدين شاه ، و از جهتى پسر چهارم ناصر الدين شاه بود . چون چند تن از فرزندان ناصر الدين شاه به نامهاى ملك قاسم ميرزا و محمود ميرزا و . . . به تدريج فوت كرده بودند از اين جهت مسعود ميرزا را در زمان خودش مىتوان پسر بزرگ ناصر الدين شاه بشمار آورد . مادر ظل السلطان عفت السلطنه دختر رضا قلى بيك غلام پيشخدمت بهمن ميرزا پسر چهارم عباس ميرزا نايب السلطنه و ازجمله زنان منقطعهء ناصر الدين شاه بوده كه در زمان وليعهدى خود او را به ازدواج خويش درآورد .
ظل السلطان يكى از مقتدرترين شاهزادگان قاجاريه در دورهء ناصرى بود و در بخشى از غرب و جنوب و مركز ايران ازجمله اصفهان ، يزد ، فارس ، اراك ، بروجرد ، گلپايگان و خوانسار خوزستان و كردستان را حكومت مىكرد . سرانجام در سال 1305 همهء نواحى به جز اصفهان از حكومت ظل السلطان خارج شد . « 2 »
عباس ميرزا ملكآرا دلايل عزل ظل السلطان از حكومتهاى متعدد را اين گونه شرح داده است .
دلايل عزل ظلالسلطان را چيزها گفتهاند . ولى صحيح اين است كه ظل السلطان در ادارات
هامش
( 1 ) - سفرى به دربار سلطان صاحبقران ، ج 2 ، ص 596 - 597 .
( 2 ) - شرح حال رجال ايران ، ج 4 ص 78 - 79 و بعد نقل به اختصار .