صدراعظم سابق ناصر الدين شاه است كه اينك در حال تبعيد به سر مىبرد و آن را به افتخار پسرش نظام الملك نظاميه ناميده است پس از آن كه صدراعظم نورى موردغضب واقع شده و اموال او مصادره گرديد اين قصر و باغ هم طبق معمول در ايران جزء املاك و متعلقات شخصى ناصر الدين شاه درآمد و اينك هم بهعنوان املاك سلطنتى از آن نگاهدارى مىشود . اين قصر سر در بزرگى دارد كه خود ساختمان مجزا و زيبايى بهشمار مىرود و از اينسردر كه وارد آن شديم باغ بزرگى را در جلوى خود مشاهده كرديم كه خيابانهاى زيبايى دارد .
خيابان اولى به يك كلاهفرنگى بسيار تماشايى و زيبا منتهى مىشد . كلاهفرنگى ساختمان كوچك استوانهاى شكل است كه ايرانيان در وسط باغها براى خود درست مىكنند . و پنجرههاى متعددى از اطراف روبه باغ دارد و يا اين كه اصولا اطراف آن ديوار نيست و سقف فقط بر چندستون تكيه كرده است . سقف اين كلاهفرنگىها بزرگتر از خود ساختمان بوده يك سايبان هم دور تا دورش دارد ، چون سقف مدور و گنبدى شكل روى ساختمان استوانهاى تقريبا شبيه يك شاپو مىباشد به آن نام كلاهفرنگى دادهاند . اما كلاهفرنگى باغ نظاميه نسبتا بزرگ و يك تالار دايرهاى شكل بود كه وسط آن حوضى با فوارههاى زيبا قرار داشت و در چهار طرف آن چهار حوض ديگر ديده مىشد . قسمت عمدهء ديوارهاى كلاهفرنگى را پنجرههاى متعدد تشكيل مىداد و بقيهء ديوار به طرز زيبا و هنرمندانهاى نقاشى شده بود . از كلاهفرنگى يك خيابان سنگفرش كه اطراف آن چنارهاى بلند با پيچك وجود داشت به طرف استخر و حوض بزرگى مىرفت و دركنار اين استخر ساختمان اصلى يك طبقهء قصر قرار داشت . جالبترين و ديدنىترين بخشهاى اين قصر تالار بزرگ آن بود كه ديوارهايش از كف اتاق تا ارتفاع يك متر با سنگ مرمر تبريز پوشيده بود و روى اين سنگهاى مرمر تزئيناتى از طلا وجود داشت . تالار داراى پنجرههاى ارسى بزرگ و وسيعى بهطور قرينه در دو طرف بود كه شيشههاى رنگى بزرگ و كوچكى داشتند و نور آفتاب از اين شيشهها كه عبور مىكرد و وارد تالار مىشد . ابهت و عظمت ديگرى به تالار مىداد و بهعلاوه در گرماى تابستان چون نور زياد وارد آن نمىشود خنك و خوب بود . قسمتهاى بالاتر ديوار را تابلوهاى نقاشى متعدد و ديدنى پوشانده بود اين تابلوها عبارت بود از پرترههايى از ناصر الدين شاه ، فرزندان او و شاهزادگان ديگر و بالاخره درباريان مهم و عالىرتبه ناصر الدين شاه .
اين تابلو تماما كار ابو الحسن خان كاشى نقاشباشى ناصر الدين شاه است كه فوقالعاده مورد علاقهء شاه قرار داشت و براى تكميل معلومات هنرى خود به ايتاليا اعزام شده است و از اين رو
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: حسين شهيدى مازندرانى
ص٢٨٣