« مسكوكات اين مملكت چون تا به حال عيار صحيحى نداشت و به واسط تعدد دار الضرب در ممالك محروسه راه تقلبات براى متقلبين به انواع و اقسام مفتوح بود در اين اوقات كه ضرابخانه جديدالبناى دولتى بالمناسبة به جناب آقا محمد ابراهيم امين السلطان - پدر ميرزا على اصغر خان امين السلطان كه بعدها صدراعظم ناصر الدين شاه و در زمان مظفر الدين شاه به لقب اتابك اعظم ملقب گرديد و سپس در هنگام صدارت در زمان محمد على شاه در دوره استبداد صغير كشته شد مىباشد سپرده شده . - جناب معزىاليه اهتمام و دقتى تمام در عيار و اوزان صحيح مسكوكات از طلا و نقره مبذول داشته قران نقره را بيست و چهار نخود كه يك مثقال تمام باشد و تومان طلا را به همين نسبت در پانزده نخود قرار داد كه با دهقران جديد مبادله شود و خود چند هفته متوالى در ضرابخانه دولتى اقامت كرده مبلغ وافى پول طلا و نقره به وزن و عيار صحيح سكه كرد و برحسب اجازهء دولت اعلان نمود كه مردم در معاملات خود دقيق شده پولهايى كه از مسكوكات قديم مىگيرند بدست صرافها ردوبدل كنند هر چه به كلى قلب و فاسد است قبول نكنند و آنچه در عيار پست و مغشوش است براى رفع و زيان خلق ضرابخانه دولت قبول كرده بدون مطالبهء هيچ حق عوض پول صحيح و پاك به سكه تازه مىدهد اگرچه پول كهنه در صدبيستوپنج و سىبار داشته باشد . « 1 »
و نيز در شرح وقايع ماه شوال سال 1296 ( ه . ق . ) در همان كتاب آمده است :
« در ضرابخانهء دولتى كه از دهم شهر صفر پارسئيل به جناب امين السلطان سپرده شده تا سلخ شهر رمضان هذه السنه يك كرور و هفتاد و دو هزار و صد تومان پول طلا و نقره و مس با چرخ بخار به وضع جديد ضرب و سكه شده است . » « 2 »
در دوران مظفر الدين شاه - 1313 - 1324 ( ه . ق . ) برابر با 1274 - 1284 ( ه ش . ) و 1594 - 1906 ( م . ) براى ايجاد ساختمانهاى دولتى مهندسى بلژيكى به نام « بورژوا » استخدام شده بود كه حقوق گزافى مىگرفت . اين مهندس را معمارباشى استاد على محمد معروف به بابا با فضاحت از ايران راند . شرح ماجرا بدينگونه است كه :
« در دوران مظفرى معاون الدوله كاشى وزير خزانه بود و ضرابخانه نيز جز مؤسسات و ادارات خزانه به حساب مىآمد ماشينهاى جديد ضرابخانه را آورده بودند و دستگاه دولتى مىخواست آنها را نصب كند و دودكشى به بلندى هفده متر براى به كار انداختن دستگاهها لازم بود .
هامش
( 1 ) - مرآة البلدان ، ج 4 ص 2386
( 2 ) - همان ، ص 2394