بيچاره مهندس اروپايى كه در موضع بدى گيركرده بود و از سوى ديگر نمىخواست اسباب قتل قطعى كسى را فراهم كند ، بعد از بررسى اطراف و جوانب بنا ، به شاه جواب مىدهد :
« اعليحضرتا مىشود سقف تكيه را پوشاند ، ولى هيچكس بهتر از خود معمار ساختمان نمىتواند از عهدهء اين كار برآيد . چون تنها او جاهاى مستحكم بنا را مىداند . »
البته اين جواب پخته و ماهرانه مهندس را از مخمصه نجات مىدهد ، اما براى تكيه هيچوقت سقفى درست نمىشود . بايد اضافه كرد كه امكان ساختن گنبدى بر بالاى آن از سوى هيچ مهندس ماهر مورد تهديد قرار نمىگرفت منتهى برآورد هزينه كار ، خيلى بيشتر از مبلغى بود كه شاه مىخواست به آن تخصيص دهد .
نحوهء تزئين و آرايش تكيه در اوقات برگزارى تعزيه ، در نوع خود تماشايى است ؛ از قاليها ، پارچههاى منقش ديوارى ، منسوجات ، گلهاى مصنوعى ، آيينهها ، شمعدانهاى چند شاخه و چلچراغها ، براى زيباتر جلوه دادن آن استفاده مىشود . ديوارها با نقاشىهايى به سبك عجيب و غريب و با رنگهاى مختلف تزئين مىگردد . دور جايگاههاى مخصوص با پارچههاى دست دوزى شده ، حجاب نرده مانندى كشيدهاند كه منظرهء آن را در محوطهء وسيع داخل تكيه بسيار خوشايند نموده است . اين حجاب پارچهاى مشبك ، آنهايى را كه در اين جايگاه مىنشينند ، از ديد ديگران مخفى نگاه مىدارد [ منظور از اين حجاب پارچهاى مشبك ، همان پرده زنبورى است ] هر كدام از چهل و چهار زن ناصر الدين شاه ، براى خود و دوستان مدعوش جايگاه مخصوصى دارد . جايگاه شاه درست روبروى صحنه است . جايگاههاى ديگر در اختيار بزرگان دربار و آن عده از شخصيتهاى خارجى گذاشته مىشود كه از سوى اعليحضرت به اين نمايش دعوت مىشوند . . . در وسط تكيه جايگاه بلندترى به نام « سكو » قرار دارد كه آنجا را با فرشهايى پوشانده و با اشياء مجللى تزيين كردهاند . اين سكو صحنه نمايش است و اختصاص به بازيگرها دارد . در اين گونه نمايشها از دكور خبرى نيست . » « 1 »
عبد اللّه مستوفى دربارهء تكيه دولت مىنويسد :
« تكيهء دولتى همين است كه امروز هم بنا و سرپوش آن باقى است ، [ منظور سال 1321 خورشيدى مىباشد ] در ده روز تعزيهخوانى ، بين تركهاى سرپوش آن را با چادر كرباسى مىپوشانيدند . با اين تفاوت كه حاليه يك طبقه از آن كاسته شده است . در زمان مظفر الدين شاه چون فشار پوشش چوبى خرابى در طبقه بالايى ايجاد كرده بود ، براى حفظ باقى بنا از آن
هامش
( 1 ) - آدمها و آيينها در ايران ، ص 162 - 164 ، نقل به اختصار .