بانى ، در ساختن آن مؤثر بوده است . ديوارهاى خارج بنا مانند قسمت داخلى آن ، فاقد هرگونه آرايشى هستند . حتى روى آجرها را با گچ يا آهك نپوشاندهاند . راهروهايى كه از قصر به تكيه متصل مىشوند ، پرپيچ و خم و تاريكاند . نماى سردر اصلى ، نمونهاى از معمارى جديد ايرانى است : انبوهى از طاق ، طاقچه ، برج كه با كاشىكارى و شيشههاى ريزريز ، تزيين شده است . اثر چنين سبكى در بيننده بديع و حتى قشنگ است ، اما هيچ عظمت و ابهتى ندارد .
اين بناى ناتمام ، كه سقف و بام هم ندارد . مبلغ كلانى خرج برداشته است . به اين ترتيب تعزيه زير سقف باز انجام مىگردد و اين تنها وجه تشابه با تئاترهاى باستانى يونانى و روميها است . معمار ايرانى كه تنها هدفش اين بوده كه تا مىتواند جمعيت زيادى را در داخل آن جاى دهد ، وقتى به فكر پوشش و بام بنا مىافتد كه عمليات ساختمانى آن كاملا به پايان رسيده بود .
روى چنين بناى عظيمى گنبد يا سقف درست كردن كار بسيار خطيرى بود . بهخصوص در ايران كه آهن و روى و شيشه يافت نمىشود . بعد از تحمل هزاران مشقت ، بالاخره موفق شدند سه تيرچوبى بسيار بزرگ ، كه سر آنها را با نوارهاى آهنى محكم به هم وصل كرده بودند ، از بالاى ساختمان گذرانده و طاق چوبى زمختى در آن بالا درست كنند . چنين كارى ، در كشورى كه وسايل فنى موجود نيست ، خيلى همت و مهارت مىخواهد . اما وصل و جفت كردن تير چهارم كه روى آنها سوار شده و طاق كاملى تشكيل مىدهد ، مقدور نگرديد . بنابراين ، آن را بالاتر قرار دادند و بههمين جهت پوشاندن سقف با اشكال تازهاى مواجه شد . يكى از وزيران ناصر الدين شاه به فكرش رسيده بود كه بالاى آن را با چادر پارچهاى كه روى ميلههاى آهنى كشيده مىشود ، بپوشانند . هربار كه تعزيهاى در تكيه برگزار مىشود ، چادر را مىكشند و بعد از پايان مراسم ، آن را برمىدارند . شاه كه از راهحلهاى كمخرج و صرفهجويانه خيلى خوشش مىآيد ، اين ابتكار داهيانهء وزيرش را هم بسيار پسنديد . اما چون او در اروپا تالارهاى نمايش مسقف ديده بود ، علاقه داشت تكيهاى كه در دوران سلطنتش ساخته مىشود ، بدون سقف و بام نباشد ، ولى از آنجا كه از دست معماران ايرانى در اين مورد كارى ساخته نبود ، از مهندسين اروپايى استمداد طلبيده و به يكى از آنها چنين گفته بود :
« برويد ساختمان تكيه را خوب ببنديد . بعد گزارش به من بدهيد كه آيا مىشود سقف آن را پوشاند يا نه ؟ اگر جواب مثبت باشد ، بگوييد به چه نحو ؟ و در صورت منفى بودن جواب دستور خواهم داد سر از تن معمارى كه آن را ساخته است جدا كنند . ضمنا فردا صبح منتظر جواب هستم . »
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 235
مساهمون: حسين شهيدى مازندرانى
ص٢٣٥