حسام السلطنه خرقهء خود را به دوش پدرم مىاندازد . دوستى خانوادگى ما با شاهزاده عليقلى ميرزا محفوظ مىماند و بعد از او پدرم حق دوستى را نسبت به محمد حسن ميرزا پسر آن مرحوم هميشه رعايت مىكرد . تلگرافخانه اول ادارهء منظم ايران بود و بنابر صحت اساس امروز هم با نظمترين ادارات است و مخابرات محل اطمينان . اساس دو اداره مربوط به خانواده ماست . وزارت معارف و وزارت تلگراف و پدرم از هر دو نظر طرف اطمينان شاه بود . » « 1 »
پست
يكى ديگر از تأسيسات مهم كه در دورهء ناصرى وارد ايران شد ، پست جديد بود .
در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه ، اميركبير چاپار دولتى را در خدمت عموم گذاشت . اجازه داد عامهء مردم از خدمات چاپار دولتى استفاده كنند . ترتيب برقرارى چاپار با پست منظم اين بود كه در سال 1267 ( ه . ق ) مقرر شد ماهى دو بار ، يكى روز اول ماه و ديگرى روز پانزدهم ماه ، چاپار به آذربايجان و فارس و گيلان و مازندران و كرمان و خراسان و استرآباد و كرمانشاهان رفته ، برگردد . « 2 »
در دومين شمارهء روزنامهء وقايع اتفاقيه دربارهء امور چاپارخانه چنين آمده است :
« براى انضباط و انتظام امور چاپارخانهها قرار شده بود كه در دارالخلافهء تهران و شهرهاى معظم ايران چاپارخانههاى مختصى ساخته شود كه به قاعده مستمر روز خروج چاپار هر يك از تجار و ساير مردم كه خواسته باشند با چاپار كاغذ روانه نمايند به آن چاپارخانه آورده به مباشران بسپارند و در روز ورود چاپار هم آمده هركس كاغذ داشته باشد از آنجا بگيرد و رسانيدن كاغذ به مردم به تعويق نيفتد و همچنين در جمع منازل عرض راه براى استراحت مردم چاپارخانهها بسازند لكن به جهت كثرت برف و برودت هوا به تعويق ماند كه بعد از خوب شدن هوا از اول حوت ساخته شود . » « 3 »
شفيع خان چپرچىباشى ، براى رسيدگى به كارهاى چاپارخانه انتخاب شد . اين در حالى است كه در همين زمان در روزنامهء وقايع اتفاقيه مىنويسد :
« از عاليجاه شفيع خان چاپارچى التزام گرفتند كه در رساندن نوشتجات عمومى اگر چاپاران
هامش
( 1 ) . خاطرات و خطرات ، مهديقلى هدايت مخبر السلطنه ، ص 58 - 59 .
( 2 ) . مرآة البلدان ، ج 2 و 3 ، ص 1047 .
( 3 ) . نقل از تاريخ پست و تلگراف و تلفن ، پژمان بختيارى ، ص 208 .