شباهت دارد زيرا از دو ديوار اصلى در آن خبرى نيست و به جاى آن ستونهاى ستبرى كار گذاردهاند . . . در اين تالار بار داده مىشود و سفرا به حضور پذيرفته مىشوند . دو در جنوبى به كتابخانه و اسلحهخانه باز مىشوند . همچنين در جوار آن نگارخانه سلطنتى قرار دارد .
از ديوانخانه با عبور از يك راهرو جناغى به اندرون سلطنتى وارد مىشويم . اندرون تشكيل شده است از سه حياط بزرگ و يك حياط كوچك كه دورتادور آنها را منزلهاى خاص همسران شاه ، كنيزها و خدمهء آنها فراگرفته است . از طرف خارج به ديوار چينهاى بسيار مرتفعى محدود است و نگهبانانى به دقت از آن حراست مىكنند . نه ساختمان و نه تزئينات آن هيچ كدام آنطور كه آدم فكر مىكند اثرى از جلال و جبروت شرقى ندارد . وسايل و اثاق اتاقها سادهتر از ساير حرمسراهاى شهر است . تازه در اين اواخر شاه دستور داد براى همسر سوگلى خود در حياط اول بنايى بسازند كه به سليقه ايرانىها مجلل و باشكوه است ، اما اين ساختمان نيز داراى كليهء نقايصى است كه در معمارى جديد ايران مشهور است . ديوارهاى گلى را با گچ و سنگ مرمر پوشاندهاند . سرستونهايى كه روى آنها گچ ماليدهاند سست و نازك است ، پلهها تنگ و با شيب تند ، پنجرههاى بسيار ، درها ، شاهنشينها ، تاقچهها ، بالكنها و بالاخانهها آدمى را به ياد خانههاى مقوايى مىاندازد كه با كوچكترين ضربه ممكن است در هم بريزند . . .
باغها
باغهاى شهر تهران بر حسب مساحى ماژور كرسيس اتريشى به يك صد و چهل و چهار هزار متر مربع بالغ مىشود . بزرگترين و انبوهترين اين باغها در قسمتهاى جنوبغربى و شمالشرقى شهر قرار دارد .
هيچ خانهاى در تهران پيدا نمىشود كه حياط نداشته باشد و هيچ حياطى پيدا نمىشود كه در آن باغچه و درختان انبوه نباشد . مردم متمول و محتشم سواى اين باغچه ، باغ نسبتا وسيعترى نيز در داخل شهر دارند . البته باغچهبندى اين باغ دوم كاملا ساده است . چند خيابان در آن است كه از دو طرف آن چنار ، سپيدار ، زبان گنجشك ، نارون ، توت ، درخت ابريشم يا صنوبر و گاهى نيز كاج و « ته » كاشتهاند . [ در لغتنامهء دهخدا ذيل لفظ « ته » چنين آمده است : نامى است كه در اطراف شميران به درخت داغداغان دادهاند . ] بوتههاى گل عبارتند از انواع گل سرخ و سفيد ، ياسمن سفيد و زرد ، ياس كبود و غيره . . . قسمتى از باغ را انواع درختان ميوه كاشتهاند كه در بهار با شكوفههاى خود غوغا مىكنند . . . در وسط باغ معمولا يك كلاه فرنگى قرار دارد كه داخل و