عوض روغن در آشها [ 130 ر ] و قليهها به كار برند . مع القصه بعد از آنكه از كشتن ترياك آسوده شوند مشغول زراعت جو و گندم و شبدر باشند تا چهلم پائيز كه هوا سرد و زمين يخ شود از پى كار خود روند و بقاعده آبيارى كنند تا بكمال رسد . خلاصه اين بود مجملى از زراعت كاشان .
* * * اما در خصوص عمل باغات و اشجار اولا بايد دانست كه بارآوردن باغ در گرمسير و سردسير يكسان است ، تفاوتش بيست روز به سبب اختلاف هوا زودتر و ديرتر است و در وقت غرس اشجار بعضى درختها گرمسيرى است و بعضى سردسيرى است . و ثانيا بايد دانست كه اشجار پارهاى كه هسته دارند بطريق تخمهدان « 1 » نشا ميشوند و بعضى به قلمه و پارهاى باينكه از پاى درختان رسته و ريشه رانده باشد و اين سه نوع هم پارهاى ميوهدار و پارهاى سايهدار مانند بيد و نارون و صنوبر و چنار و غيره كلا از اينكه در جائى نشا كرده باشند و ذات اصول كشته باشند در ثانى با ريشه برآورند و غرس نمايند [ 130 پ ] بهتر و برومندتر مىشوند ، مگر تاك و انار كه ريشه - دار نشاندن آنها قطع نظر از آنكه بسيار بد سبز مىشود و اغلب خشك ميشوند هرچه هم سبز شود كم رشد و كم بار و بدبار ميباشند . و درختهاى هسته دار نيز همين كه فرضا در يك موضعى افتاده سبز شود و بارآور گردد هم كم شاخ و برگ و هم كم بار و بىلطافت و امتياز باشد و لابد بايد از شاخ درختهاى پيوندى پيوند نمود ، چنان كه اين عمل در كاشان
هامش
( 1 ) - تخمه دان كردن عبارت است از اينكه كردوئى را نيم ذرع با بيل آورده و اسفار كنند و خاشاك بريزند و در ماه قوس هستهء ميوجات پهلوى يكديگر يك كوه زير خاك كرد آب كنند در بهار سبز شود و تا دو سال ترقى كند سال سيم از آنجا بر كنند و هر جا خواهند غرس نمايند . ( حاشيه )