مدرسه آستانهء حضرت معصومه ( ع ) كه در جاى آن مدرسه فيضيه بنا شده است
چنانكه ديديم ملا عبد الرزاق پس از اقامت چند ساله در مشهد مقدس ، رهسپار قم و در اين شهر مقدس ماندگار مىشود ، و به قدرى سكونت داشته كه به قمى مشهور مىگردد .
از دو وصفى كه فياض در دو قصيدهء خود از روضهء منورهء حضرت معصومه عليها السّلام ، بلكه از شهر قم نموده ، به خوبى پيداست كه قم و روضهء حضرت در آن زمان مورد توجه خاص سلاطين و صدور صفويه بوده ، و آنها در بزرگداشت شهر و حرم و مدرسه آن سعى بليغ داشتهاند .
امروزه با همهء يغماگرى كه در آثار بازمانده از زمان صفويه روى داده ، باز بسيارى از اشياء نفيسه را كه مرد و زن آنها وقف كردهاند ، در موزهء حضرت معصومه عليها السّلام مىبينيم .
ميرزا عبد اللّه تبريزى اصفهانى در « رياض العلما » نوشته است : « در مدرسه معصومه قم مدرس بود . » « 1 » و همين را مؤلف « روضات الجنات » تكرار كرده ، با اين فرق كه او « معصومه » را « معصوميه ضبط كرده است . » « 2 »
اين مدرسه به نام « مدرسه معصومه » يا « معصوميه » نبوده ، بلكه چون در جوار آستانهء حضرت معصومه بوده ، لذا با انتساب به آن حضرت ياد مىشده است .
اين مدرسه سابقه طولانى داشته است . شيخ عبد الجليل قزوينى دانشمند بزرگ شيعه در كتاب « النقض » كه آن را در سال 556 - قمرى - نوشته است ، در شمار مدارس قم ، از « مشهد ستّى فاطمه بنت موسى بن جعفر عليه السّلام با اوقاف و مدرس و فقها و زينت تمام و قبولى عظم » ياد مىكند . » « 3 » معلوم مىشود از قرنها پيش در كنار مرقد منور حضرت فاطمه معصومه عليه السّلام مدرسهاى باشكوه بوده است ، و در آن علما و فقها تدريس مىكردهاند ، و مدرسه هم بارها تجديد بنا شده است و نام خاصى نداشته ، بلكه چون در كنار مرقد حضرت بوده ، به آن مدرسه آستانه هم مىگفتهاند .
مدرسهاى كه ملا عبد الرزاق لاهيجى در اشعار خود از آن ياد مىكند ، همين مدرسه است كه از بناهاى شاه طهماسب صفوى بوده است . هنوز هم بر سر در ايوان جنوبى آن كه به طرف صحن كوچك حضرت معصومه عليه السّلام ( صحن كهنه ) باز مىشود كتيبهاى عربى است كه ترجمه آن اين است « بناى اين عمارت شريفه و سنّيه و سدّهء عليّه فاطميه در زمان . . .
هامش
( 1 ) - رياض العلما ، ج 3 ، ص 114 .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 4 ، ص 196 .
( 3 ) - النقض ، ص 164 .