خراسان آمد ، در بلخ زن برمك را به غنيمت گرفت ، و او را به برادرش عبد اللّه بن مسلم داد ، كه عبد اللّه او را استفراش كرد ، و ازين مقاربت خالد به دنيا آمد ، بنابرين خالد از نسل عربست ، و حتى مورخانى مانند طبرى و ابن خلدون و ابن اثير نيز اين افسانه را نقل كردهاند ، و ازين برمىآيد كه اعراب با چه وسايل ميخواستند كه مفاخر عجمى را به خود بچسپانند .
اما برمكيان كه در بغداد و دربار ، فرهنگ و ثقافت و محيط خاص علمى و اجتماعى را بوجود آورده ، و رنگ دربار اموى را به كلى تغيير داده بودند ، به حفظ مفاخر اسلاف و مبادى خراسانى خود سخت ميكوشيدند ، و حتى درين كار آنقدر غلو ميكردند ، كه بقول ابن نديم اكثر برمكيان زنديق بودند « 1 » و اصمعى شاعر متعصب تازى ايشانرا مشرك پنداشت ، كه همواره در مقابل آيات قرآنى ، گفتارهاى مزدك را دليل مىآورند :
اذا ذكر الشرك فى مجلس * اضائت وجوه بنى برمك
و ان تليت عندهم آية * اتوا بالاحاديث عن مزدك « 2 »
« هنگاميكه در مجلسى ذكر شرك رود چهره برمكيان درخشيدن گيرد ، و اگر آيتى نزد ايشان تلاوت شود . احاديثى را از مزدك پيش مىآورند . »
طبرى تصريح مىكند ، كه يكى از مهمترين اسباب نكبت برامكه همين بود ، كه به زندقه ميلى داشتند ، و همين نظر اعراب به برامكه است كه اشعارى را مانند ابيات فوق اصمعى بوجود آورده است ، و حتى مورخان ما بعد دودمان برمكيان را مجوسيان در لباس اسلام پنداشتهاند ، و گويند كه ايشان به هارون الرشيد پيشنهاد كردند ، كه در جوف خانهء كعبه آتشسوزى را براى سوختاندن بخور بسازد ، تا همواره عود را در ان بسوزانند ، و مقصد ايشان اين بود ، كه خانهء كعبه را پرستشگاه
هامش
( 1 ) - الفهرست 473
( 2 ) - المعارف ابن قتيبه 148 ولى در كتاب بيان و تبيين جاحظ 2 / 150 بجاى مزدك ، مروك آمده كه نام يكى از كتب قديم زنادقه است ، و حمزهء اصفهانى هم اين نام را آورده است .