اموى ، به نفع خويش كار بگيرند ، و درين هرج و مرج دو دودمان مقتدر عرب ، تشخص سياسى و آزادى خويش را كمايى كنند .
داعيان و رجال معروف آل عباس نيز خراسان را يگانه مركز مهم فعاليتهاى سياسى در مقابل امويان ميدانستند ، بنابرين امام يحيى بن زيد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب ، بعد از آنكه پدرش زيد از دست امويان كشته شد ، خود وى به خراسان پناه آورد ، و نزد حريش بن عمرو در بلخ متوارى گرديد ، چون وليد بن يزيد بن عبد الملك بر مسند امارت امويان بنشست ، در سنه 125 ه به نصر بن سيار حكمران خراسان خبر دادند ، كه يحيى بن زيد در منزل حريش در بلخ پنهان گرديده است . نصر به عقيل بن معقل عجلى حاكم بلخ امر داد ، تا يحيى را گرفتار كند ، عقيل در بلخ حريش را ششصد تازيانه زد ، ولى سراغ يحيى را نداد ، و بالآخر قريش بن حريش از هلاك پدر ترسيد . و امام يحيى را با ياران او بدست عقيل داد ، و نصر سيار او را در كهندژ مرو محبوس نمود ، اما چون از دربار وليد امر رهايى او رسيد ، نصر بن سيار او را دو هزار درهم و دو استر بخشيد ( بقول اليعقوبى يحيى از زندان گريخت ) و از بلخ به سرخس و بيهق آمد و با هفتاد ( بقول اليعقوبى 120 نفر ) همراهان خود با عمرو بن زراره عامل نيشاپور كه ده هزار لشكر داشت مقابل شد . اما خراسانيان جنگ نكردند و لشكر عمرو شكست خورد ، و خود وى كشته شد ، و امام يحيى روى بهرات و سرخس و بادغيس آورد ، چون درينوقت از طرف نصر بن سيار سرلشكر سلم بن احوز هلالى به تعقيب امام يحيى گماشته شده بود او را با همراهانش در جوزجان يافت ، و با ايشان در آويخت ، و درين جنگ امام يحيى در روستاى ارغوى ( اكنون قراغو ) جوزجان بدست سورة بن محمد كندى كشته شد ( شعبان 125 ه ) « 1 »
اما قريهايكه مدفن امام يحيى است اكنون « امام خورد » ناميده مىشود كه بفاصلهء يكنيم كيلو متر در مشرق شهر كنونى سرپل ( در شمال افغانستان بين بلخ
هامش
( 1 ) - طبرى 5 / 536 الكامل 5 / 127 تاريخ اليعقوبى 2 / 332