از جزيه معاف گرديدند ، و باينصورت مقدار خراج خراسان كسر كرد ، و چون عمال اشرس بفكر تأمين كسر خراج افتادند ، دهقانان سغد و بخارا مقاومت كردند ، و اشرس عميره بن سعد را بريشان گماشت ، وى بزرگان و دهقانان عجم را توهين نمود ، و جامههاى ايشان را دريد ، كمرهاى آنها را در گردنشان انداخت ، و چون مردم از تركان استعانت نمودند ، آشوبى پديد آمد و اشرس به آمل رفت ، و ده هزار نفر لشكر خود را بر ماوراء النهر سوق داد ، و در حالى كه به نبردهاى بخارا و ديگر بلاد ماوراء النهر مشغول بود جنيد بن عبد الرحمن در سنه 111 ه دو گردنبند داراى جواهر نفيسى را به هشام و زنش تقديم داشت ، كه در ازاى آن به حكمرانى خراسان بجاى اشرس گماشته شد ، وى ده هزار لشكريان بصرى را بافسرى عمرو بن مسلم و ده هزار كوفى را به قيادت عبد الرحمن بن نعيم بخراسان آورد ، و قواى خود را به سى هزار تير و سى هزار سپريكه از عراق با خود آورده بود ، مجهز نمود ، و علاوه برين در مقررى پانزده هزار نفر ديگر اختيار گرفت . جنيد در مرو مجشر بن مزاحم و در بلخ سورة بن حر و در هرات وليد بن قعقاع عبسى را حاكم امور ملكى ، و حبيب بن مره عبسى را سرلشكر گردانيده ، و در سنه 112 ه عماره بن حريم را به تخارستان با 18 هزار لشكر فرستاد ، و ده هزار نفر ديگر را هم بقيادت ابراهيم بن بسام ليثى از جبههء ديگر بدانسو سوق داد ، و جنيد بوسيلهء اين قوا سالها در ماوراء النهر به حرب و نبرد مشغول ماند ، تا كه در سنه 116 ه در مرو بمرد . « 1 »
بعد از جنيد از طرف هشام بر خراسان عاصم بن عبد اللّه هلالى والى شد ، چون حارث بن سريج در حدود انتخذ ( اندخوى كنونى ) از طرف جنيد مقرر بود ، وى به عاصم تن نداد ، و تا فارياب پيش آمد ، اما عاصم او را بعد از حبس رها نمود ، و حارث با چهار هزار نفر بسوى بلخ روى آورد ، و از آنطرف نصر بن سيار با ده هزار لشكر خود با او مقابل شد ، ولى بلخيان هزيمت يافتند و حارث بلخ را بگرفت ، و بر تمام بلاد جوزجان و فارياب و تالقان و مرورود دست يافت ، و با شصت هزار لشكر خود بر مرو حمله
هامش
( 1 ) - فتوح 527 طبرى 5 / 397 ببعد ، الكامل 5 / 72 و 76 زين الاخبار 67 ب