فوق العاده شمردند ، و در تجليل ايشان غلو و افراط نمودند مثلا زكريا بن محمد بن محمود قزوينى ( متوفى 682 ه - 1283 م ) در بغراج از توركانى خبر ميدهد كه به يحيى بن زيد علوى خود را نسبت دهند ، و كتابى زرين دارند ، كه بر غلاف آن مرثيتى از مرگ زيد منقوش است ، و اين كتابرا اهميت عظيم دينى دهند و زيد را پادشاه و حضرت على را إله العرب شمارند ، و چون به آسمان نگرند گويند :
« او إله عربست كه گاهى بلند ميرود و گاهى پايين آيد » . « 1 »
ازين روايت قزوينى و كتيبهء مزار امام يحيى در جوزجان پيداست كه مردم به او عقيدتى تمام داشتند و او را از دودمان پيامبر صلى اللّه عليه و آله و ناجى خود از ستم امويان ميدانستند .
قتل عبد الله بن معاويه
عبد اللّه بن معاويه بن عبد اللّه بن جعفر طيار بن ابى طالب از رجال دودمان رسالت است ، كه جدهء او زينب بنت فاطمه دختر حضرت رسول صلى اللّه عليه و إله بود ، وى در سنهء ( 127 ه ) در كوفه جنبش نموده و مردم را به خود خواند ، عبد اللّه بن عمر بن عبد العزيز والى كوفه ، روزى سه صد درهم را به او و برادرانش مقرر نموده ؛ و او را بدين طور اقناع ميكرد .
چون بعد ازين بين عبد اللّه بن عمر ، و امراى ديگر عرب در كوفه نزاع افتاد ، و ابن عمر در كار خود ضعيف گرديد مردم بدور عبد اللّه بن معاويه فراهم آمدند ، و او را بكاخ حكومت بردند ، و با او بيعت كردند ، ولى وى هزيمت ديد و از كوفه برآمد .
عبد اللّه از كوفه به مداين رفت ، و حلوان و اصفهان و رى را گرفت و بقول زامباور بنام خود سكه هم زد چون در ان نواحى نيز شكست ديد ، از راه كرمان به خراسان روى آورد ، و باميد اينكه بو مسلم طرفدار آل نبوتست ، و ازو حمايت خواهد نمود به اطراف هرات آمد .
هامش
( 1 ) - كتاب عقيده و شريعت در اسلام از گولد زيهر ترجمه عربى 220 به حوالت آثار البلاد قزوينى طبع و وستنفلد در گوتينگن 1848 م