به عراق رفت ، و بجاى او حكم بن عوانه كلبى گماشته شد .
در همين اوقات تحريك خلافت آل عباس در ممالك عربى بر ضد بنى اميه اندر خفا آغاز يافته بود و چون خراسان در سياست مركز مهمى بوده و خراسانيان نيز ميخواستند سلطهء عرب را در خراسان بايجاد خانه جنگى و نفاق در بين دودمانهاى مقتدر عرب ضعيف سازند - بنابر ان اين سرزمين مركز اختلاف با خاندان اميران مقتدر بنى اميه عرب گرديده و نخستين بار يكنفر داعى بنى عباس كه ابو محمد زياد نامداشت ، از طرف محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس به خراسان فرستاده شد ، و نامهيى نيز بوسيله حرب بن عثمان كه از اهل بلخ بود ، به نام مردم خراسان رسيد اين گروه داعيان ، بيداد و ستمگريهاى بنى اميه را به مردم وانمودند ، و چون شدت تبليغ و مخالفت ايشان به عامل باژ مرو حسن بن شيخ رسيد ، اين خبر را به اسد رسانيد ، و اسد ده نفر ازين داعيان اهل كوفه را در كشانشاه مرو بكشت ( 109 ه ) « 1 »
اشرس و جنيد و عاصم
هشام بن عبد الملك در سنه 109 ه بعد از عزل اسد اشرس بن عبد اللّه سلمى را كه مرد خير و فاضل بود ، و در خراسان به لقب جغر « 2 » شهرت يافته به خراسان فرستاد ، و كاتب او خالد بن عبد اللّه قسرى و سرلشكرش ابو اميه عميرهء تبطى بود ، و به قضاى مرو محمد بن زيد را گماشته بود ، و فضال بن زياد سلمى در هرات حكم ميراند . « 3 »
چون اشرس بخراسان آمد ، مردم خوش شدند ، و او زمام تمام امور را به كف گرفت ، و نخستين لشكر رابط ( نگهبان مرز دشمن ) را در خراسان بوجود آورد ، كه افسر آن عبد الملك بن دثار باهلى بود .
اشرس اهل ذمت ماوراء النهر را بدين اسلام خواند ، و كسانى كه مسلمان شدند ،
هامش
( 1 ) - فتوح 526 طبرى 5 / 392 ببعد و الكامل 5 / 66 ببعد
( 2 ) - در طبرى 5 / 396 جغر است كه بر وزن فقر بمعنى وزغ و غوك است ( برهان )
( 3 ) - مجمل 1 / 188