آقا محمّد خان قاجار در بناى مزبور مورد استفاده قرار گرفت « 1 » .
با مختصر توجّه به بعضى از ابنيهء سلطنتى صفويّه در مازندران و از جمله كاخ شاه عبّاس اوّل در سارى « 2 » و كاخ چهلستون اصفهان مخصوصا ايوان بزرگ دو ستونى كاخ اخير الذّكر كه مدخل اصلى تالار بزرگ آن را تشكيل ميدهد به خوبى ميتوان دريافت كه شيوهء بسيار زيباى ايوان دو ستونى عهد زنديّه نيز پيروى اين گونه ايوانها از عهد صفويّه بشمار ميرود كه بوضعى بس متناسب و به تعداد زياد در دوران زنديّه و پس از آن در عهد قاجاريّه احداث گرديده تقريبا به صورت معمارى مشخّصى از شهر شيراز و يادگارى از شهريار زند درآمده است « 3 » و در ابنيهء متعدّد سلطنتى طهران و حسينيّهها و كاخها و باغها و حتّى خانههاى متوسّط و معمولى شيراز كه در دوران قاجاريّه ساختهشده است از اين گونه ايوانهاى دو ستونى بطور فراوان ديده مىشود كه هنوز هم بسيارى از آنها برپا و موجود مىباشد .
نفوذ معمارى دوران زنديّه در ابنيهء سلطنتى طهران منحصر باستفاده از آنچه براى ساختمان تخت مرمر از شيراز آوردهاند يا احداث ايوانهاى دو ستونى سابق الذّكر نيست بلكه آقا محمّد خان قاجار علاوهبر استفاده از متعلّقات ساختمانى عمارات وكيل در بناى تخت مرمر طهران بسيارى از هنرمندان شيرازى را كه استادان زبردست
هامش
( 1 ) دانشمند و محقق گرامى آقاى يحيى ذكاء طى مقالاتى كه دربارهء بناى تاريخى تخت مرمر در مجلهء هنر و مردم ( شمارهء 4 بهمنماه 1341 و شمارهء 7 - ارديبهشت 1342 و شمارهء 8 خرداد 1342 ) نگاشتهاند باستناد دلايل متّقن و نوشتههاى تاريخ گيتىگشا ( مربوط بكريمخان زند ) به خوبى معلوم داشتهاند كه طرح و اساس اوليهء بناى تخت مرمر بدستور و نظر كريمخان زند ريختهشده بعدا آقا محمد خان قاجار و پس از او شاهان ديگر سلسلهء مزبور آن را تغيير داده الحاقات و تزئيناتى در آن به كار بستهاند .
( 2 ) تصوير قديمى اين كاخ در كتاب باغها و كوشكهاى ايرانPersian Gardens and ( Garden Pavilionsتأليف آقاى دونالد ويلبر چاپ توكيو - 1962 ( به زبان انگليسى ) ص 5 / 124 مندرج است و با ملاحظهء آن به خوبى شباهت كاخ مزبور به بناى تخت مرمر طهران از هر جهت آشكار و پديدار مىباشد .
( 3 ) ايوان نادرى در قزوين نقشهاى تقريبا نظير نقشهء تالار اشرف اصفهان داشت و در قسمت جلو بر دو ستون بلند چوبى مستحكم و يكپارچه و قطور استوار بود كه بر اثر سوانح روزگار رو بويرانى رفت و در حوادث جنگ دوم جهانى ستونهاى چوبى عظيم و نفيس مزبور را بريده قطعه قطعه كردند و در سالهاى بعد بقاياى بنا نيز منهدم گشته محل آن ضميمهء فضاى دبيرستان نوساز شد .