تختهسنگهاى منظّم تركيب يافته خطوط كتيبه را در سنگ بطور برجسته تراشيده باقى سنگ را كمى گود نمودهاند و بوسيلهء كاشيهاى معرّق قسمتهاى گود را پر كردهاند و اين گونه هنرنمائى در بناهاى ديگر ايران سراغ نميرود . كتيبهء مزبور بخطّ يحيى الجمالى الصّوفى خوشنويس معروف زمان شاه ابو اسحق و مورّخ به 752 هجرى بوده مشتمل بر خطبهء است كه نام شيخ ابو اسحق و جملاتى در شأن قرآن كريم را در آن ذكر كردهاند . بناى خدا خانه هم مانند ساير قسمتهاى مسجد جامع خرابشده و قسمتهائى از آن باقى بود . از سال 1314 شمسى بر اثر علاقهء شادروان سرلشگر رياضى رئيس فرهنگ فارس مرمّت آن آغاز گرديد و استاد عزيز صرافت معمار لايق شيرازى در تجديد ساختمان و درك نكات فنّى معمارى اصلى آن مهارت فراوان بخرج داد و كتيبهء سابق الذّكر نيز بوسيلهء دانشمند محترم آقاى واجد معلوم و تكميل گرديد و در چند سال اخير با جديّت مخصوص آقاى پيرزاده متصدّى سابق امور ابنيهء تاريخى شيراز متدرّجا با كمال دقّت و استادى تعميرات آن ادامه داشت و اكنون نيز اداره باستانشناسى فارس تعميرات آن را انجام ميدهد و اخيرا هم كتابخانهء جديد مسجد جامع را بنحو نيكوئى در آن داير نمودهاند .
علاوه بر قسمت خدا خانه شبستان جنوبى مسجد هم از آثار قديمى است و قسمتى كه پايهها و طاقهاى سنگى آن موجود مىباشد كموبيش از قديميترين آثار اين مسجد برجاى مانده وضع اوّليّهء آن را تا حدّ زيادى معلوم مينمايد . ايوان شرقى مسجد در 1034 هجرى يعنى زمان شاه عبّاس كبير ساختهشده و مانند ساير جوانب مسجد بعدا منهدم گرديده بود و اخيرا آن را مجدّدا ساختهاند . در قسمتهاى ديگر مسجد نيز تاريخهاى مختلف عهد صفويّه موجود است كه از تعميرات فراوان بنا در آن عهد حكايت مىكند .
ضمن تعميراتى كه بهمّت مردم شيراز از سال 1321 شمسى ببعد در اين مسجد انجام گرفت ويرانههاى باقيماندهء مسجد قديمى را در بسيارى قسمتها بر خلاف مصلحت چنين اثر باستانى از ميان بردند و قسمتهاى زيادى از آن را به صورت نوساز درآوردند .
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٦٦