از سردرهاى شرقى و غربى مسجد به طرف محلّات قديمى شيراز ميروند و در سردر نزديك گوشهء جنوبغربى مسجد نمونهء عالى نوعى تزيينات طاق معروف به يزدىبندى با كتيبهء كاشى معرّق زيبائى ديده مىشود كه اصل آن مربوط بدوران صفويّه بوده چند سال پيش از طرف فرهنگ فارس بنحو شايسته تعمير گرديده است .
در مجاورت سردر شمالى مسجد و جلو خان آنجا مسجد قديمى ديگرى بنام مسجد طبّاليان وجود دارد كه از نظر معمارى و هنرى مهم به نظر نميرسد .
19 - آستانهء سيد علاء الدين
زيارتگاه مهمّ ديگر شهر تاريخى شيراز بقعهء سيّد علاء الدّين است كه از مسجد جامع با پيمودن چند كوچه و پيچوخمهاى مختلف ( رو بجنوب و مشرق ) به آن ميرسند و از خيابان دور شهر نزديك دروازهء قصّابخانه كه گوشهء جنوبشرقى شيراز باشد آسانتر ميتوان بدانجا رفت . اين بقعه مدفن سيّد علاء الدّين است كه او را هم از فرزندان امام هفتم ( ع ) و برادر ديگر سيّد مير احمد ( شاه چراغ ) شناختهاند .
بناى مرتفعى با گنبد بلندى بر فراز آن به صورتى منفرد جلب نظر مينمايد ( ش 127 ) مدخل اصلى آن از جانب جنوب است كه بوسيلهء صحن كوچكى با خارج مربوط ميگردد . در جانب غرب آن محوّطهء نسبتا وسيعى است كه قبرستان قديمى بوده اكنون صحن غربى بقعه بشمار ميرود . درون بقعه مشتمل بر حرم بلند آئينهكارى در زير گنبد است كه مرقد مطهّر مانند زيارتگاههاى ديگر شيراز در شاهنشين كنار آن ( بر جانب شمال ) قرار دارد و مسجد قرينهء حرم در پشت ضريح واقعست .
بناى اصلى بقعه بوسيلهء قتلغ خان كه ظاهرا در عهد مغول و تيمورى يعنى اواخر قرن هشتم يا اوائل قرن نهم والى شيراز بوده و بوستانى در محلّ فعلى بقعه داشته ، بر اثر ظاهر گشتن مزار متبرّك ساخته شده است . كتيبهء بالاى حرم مورّخ به 943 هجرى بخطّ ثلث بوده نام نويسندهء آن سياوش است و شعرى هم بر بالاى در حرم بشرح زير خوانده مىشود :
اين بنا كز دولت سلطان خليل آمد پديد * سال تاريخش بجواز ( خير باقى ) و السّلام
از كلمهء خير رقم 810 و از كلمهء باقى رقم 113 برميآيد و بدينقرار ساختمان