كاخ مزبور موجود است .
كاخى هم كه تجديد ساختمان كردهاند و محلّ بنگاه علمى و موزه تختجمشيد و تأسيسات و متعلّقات اين مركز علمى است قسمت اصلى اندرون بشمار ميرود ( ش 74 تا 76 ) و سنگنبشتهاى كه بسال 1310 در زير ديوار خشتى گوشهء جنوب غربى آن كشف گرديد معلوم داشت كه از آثار خشايارشا است . لكن قبلا در همان محلّ بناى ديگرى از عهد داريوش موجود بود كه در زمان خشايارشا آن را برداشته بجاى آن بناى جديد را ساختند و نشانههائى از بناى اوليّهء قبلى در قسمتهائى از بناى كنونى موجود و مشهود مىباشد .
سراسر محوّطهء وسيعى كه بين كاخ اندرون و كوهستان قرار دارد مشتمل بر تالارها و حياطها و ايوانها و اطاقها و دهليزهائى بوده است كه عموم آنها را زمان داريوش كبير ساخته بودند و جز دو نقش برجستهء سنگى ( ش - 77 ) و پايههاى ستونها بقيّهء آنها از خشت و چوب بوده است و از قرار معلوم پيش از آنكه ساختمان كاخهاى معظم اپدانه و صد ستون بزرگ پايان پذيرد مراسم سلام و آئين جشنهاى نوروز و مهرگان و غيره در اين ابنيه صورت ميگرفته است - وجود تالار مستطيل صد ستونى و تالار چهارگوش 99 ستونى و وضع كليّهء بنا نيز اين نظر را تأييد مينمايد بخصوص كه قطعات مجسّمه و مقدار زيادى ظروف سنگى شكسته كار مصر در خاكبرداريهاى اين محلّ پيدا شد و معلوم داشت كه محلّ جشنها و پذيرائيها عملا در آنجا بوده است و بمناسبت كشف اشياء اخير اين قسمت را خزانهء تختجمشيد ناميدهاند .
( يك نقش برجسته بزرگ و مهمترين اشياء مكشوف در قسمت خزانه تختجمشيد در موزه ايران باستان است )
در زير تمام كاخهاى تختجمشيد آبرو زيرزمينى از سنگهاى تراش بزرگ ايجاد كرده بودند كه آب باران و فاضل آب تمام كاخ را بيرون ميبرده است و بوسيلهء پلّكان منظّم سنگى كه در يكى از اطاقهاى پائين كوه رحمت در نزديكى تالار بزرگ صد ستون قرار دارد ميتوان بدرون اين مجرا راه يافت .
چاه بزرگ سنگى و آثار اطاقهائى كه محلّ سربازان و گماشتگان كاخ بوده است در دامنهء كوه رحمت مشهود و برفراز تمام خطّ الراس كوهسار هم تپّهء
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 30
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٣٠