بعهد اسلام در كف جلگه نزديك كوهستان رحمت وجود دارد كه در تابستان 1318 ضمن خاكبردارى كارگران راهسازى آن محلّ چند عدد از گورهاى باستانى هويدا شد و هيئت علمى دانشگاه شيكاگو كه آخرين ماههاى اقامت خود را در تختجمشيد ميگذارنيد « 1 » در آنجا بتحقيق و تجسّس پرداخت و در نتيجهء كاوش علمى تعداد 31 گور سفالى نزديك هم كشف گرديد - قسمت اعظم گورهاى مزبور هركدام از دو پارچهء سفالى ( طول هركدام 80 سانتيمتر و عرض قسمت پهنتر 55 سانتيمتر و ارتفاع آن 18 تا 20 سانتيمتر ) تشكيل مىيافت ، درون اين گورهاى سفالى استخوانهاى مردگان قرار داشت و در صورت ادامهء حفّارى در آنجا گورهائى ديگر از ادوار نزديك باوايل اسلام ( پيش از آن يا بعد از آن ) پديدار خواهد گشت و تنها از نظر علمى و تحقيقات تاريخى فايدههائى بر آن مترتّب خواهد بود .
در سوى ديگر جادّه محاذى محوّطهء شمالى خارج صفّهء تختجمشيد نيز بر اثر خاكبردارىهاى سال 1311 بقاياى آتشكدهء معتبرى از شاهان محلّى پارس مربوط به دوران پس از سلطهء اسكندر كشف گرديد كه در گاهى سنگى پهن و كوتاهى با نقش برجستهء دو نفر در حال عبادت باته ستونها و آتشدان سنگى از آثار مهمّ آن محسوب مىشود .
بمسافت دو كيلومترى مغرب صفّهء تختجمشيد در وسط جلگه بفاصلهء مختصرى بر جانب راست جادّه كه بشيراز ميرود آثار بناى زيرزمينى كه از تختهسنگهاى سفيد ساختهأند ضمن كاوشهاى سال 1330 بنگاه علمى تختجمشيد كشف
هامش
( 1 ) خاكبردارى و عمليات علمى تختجمشيد بر اثر مساعى دانشمند فقيد پروفسور هرتسفلد آلمانى و برياست او با تحصيل اجازه از دولت در سال 1309 به هزينهء بنگاه شرقى دانشگاه شيكاگو كه رياست آن با پرفسور جيمس هانرى برستد امريكائىProf - James ( Henry Breastedبود آغاز گرديد - از سال 1314 رياست هيئت علمى مزبور برعهدهء آقاى دكتر اريك اشميت امريكائىDr . Erick F . Shmidt )قرار گرفت و تا آبان 1318 عمليات علمى هيئت مزبور كه حقا و انصافا خدمتى بس مهم و قابل ستايش بآثار معظم تختجمشيد بود ادامه يافت و از آن پس بنگاه شرقى دانشگاه شيكاگو به كار خود در آنجا خاتمه داد و بنگاه علمى تختجمشيد به دستور و نظر اداره كل باستانشناسى ( وزارت فرهنگ ) عمليات خاكبردارى و صيانت آثار مزبور را عهدهدار گرديده است كه تاكنون هم ادامه دارد .