مىشود ( ش - 57 ) .
نقشهء اجمالى كاخ صد ستون بدينقرار بوده است كه ايوانى بدرازاى 56 متر و كسرى و پهناى بيش از 16 متر و نيم داراى دو رديف ستون سنگى هر رديف 8 ستون در سمت جنوب حياط وسيعى واقع بوده است - حياط مزبور در جانب شمال سر در نيمه تمامى داشته كه از آن بوسيله راهرو عريضى مستقيما به عمارت ورودى تختجمشيد ارتباط مييافتهاند ( ش - 58 ) - در مشرق آن حياط در پائين كوه نيز ايوانى داراى 8 ستون و در عقب ايوان تالار بزرگى داراى 4 رديف هر رديف 8 ستون قرار داشته است - در دو جانب ايوان بزرگ كاخ نقش برجستهء گاوهاى بزرگ نظير آنچه در بالاى پلّكان بزرگ ديده مىشود حجّارى كرده بودند - تالار اصلى كاخ در پشت ايوان بزرگ مزبور يعنى جنوب آن قرار گرفته داراى ده رديف در ده رديف ستون بوده است و بوسيلهء دو دروازه بلند و عريض سنگى به ايوان راه داشته است - بر روى بدنههاى اين دو دروازه نقش سربازان پارسى و مدى حجارى گرديده بالاى آنها نقش شاه بر اورنگ شاهى با نقوش صاحبان مقامات نزديك به شاهنشاه به نظر ميرسد - علاوه بر دو دروازهء فوق هفت پنجره از تالار بايوان شمالى باز ميشده است - هر ضلع تالار صد ستون 65 متر و نيم بوده دو دروازهء بلند هم در سمت جنوب آن قرار دارد ( ش - 59 ) كه از آنها با طاقهاى باريك آن سمت ميرفتهاند و بر روى بدنهء آنها نيز تصوير شاه بر فراز اورنگ شاهى با گماشتگان مخصوص حجّارى گرديده زير تخت روى هر بدنه نقش چهارده نفر كه هركدام نمايندهء يكى از اقوام تابع شاهنشاهى هخامنشى بودند ملاحظه مىشود ( ش - 60 ) - در هريك از دو ضلع شرقى و غربى تالار هم دو دروازهء سنگى وجود دارد كه بر بدنهء آنها پيكار شاه را با مظاهر گوناگون اهريمن نمودهاند ( ش 61 و 62 و 63 ) و اين دووازهها وسيلهء ارتباط تالار با اطاقهاى باريك پشت تالار بشمار ميرفته است - در فضاى بين تالار صد ستون و كوهستان ابنيهء خشتى وجود داشته است كه از بررسى نقشهء آنها ميتوان چنين استباط نمود كه محلّ اسبان خاص و عرّابههاى شاهى بوده بوسيله راهروهاى مناسب با حياط وسيع كاخ صد ستون مربوط ميگشته است ( ش 57 ) .
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 27
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٢٧