در ايران گرديد . او كه با تبليغات وسيع در زمينهء اصلاحات ، زمام امور را بدست گرفته بود در اين راه علاقهء شديدى نشان داد و چون ايجاد اين قبيل راهها و نگاهدارى آنها از قدرت بخش خصوصى خارج بود ، از اينرو دولت خود بدين كار اقدام كرد و از 1303 خورشيدى مقدمات احداث راه ماشينرو بين اردبيل و سراب و تبريز فراهم گشت . و بموازات آن بايجاد چنين راهى بين اردبيل آستارا ، اردبيل خلخال ، اردبيل مشكينشهر نيز اقدام شد .
اين جادهها همان گذرگاههاى مالروى قديمى بود كه با ريختن خاك و شن در جاهاى پست يا كندن و خاكبردارى سطحى در قسمتهاى ناهموار ، بطور ناقص و غيرفنّى تسطيح گشت و عبور و مرور محدود آن ايّام را ميسّر ساخت .
آنچه بيش از همه تسريع در ايجاد چنين راهها را ضرورى مىساخت مسائل امنيت منطقه بود و دولت مىخواست با امكان عبور دادن « ماشين » ، بتواند در مواقع لازم نيروى نظامى كافى بمنطقه بياورد و با عشاير يا ديگر گردنكشان احتمالى مقابله كند .
رفتهرفته كه « ماشين » بطور اساسى وارد زندگى اجتماعى و اقتصادى منطقه شد تجديدنظر در وضع اين راهها و تعمير و مرمت شكل اينها هم ضرورت يافت . شكلى كه با آنهمه اصلاحات صورى هنوز هم از جهات فنى در حدّ پائين است و از حيث راحتى بپاى راههاى معمولى نقاط ديگر دنيا نمىرسد .
با آنكه در عصر حاضر غالب راههاى ايران « آسفالته » شده و آسايش عابرين تأمين گشته است و با آنكه بقول معروف با قير حاصله از معادن نفت ايران حتى كورهراههاى دهستانى و كوهستانى بيشتر ممالك اروپائى تسطيح و آسفالت شده است مع الاسف هنوز هم راههاى اين ولايت مهم و اين منطقه اقتصادى به صورت خاكى باقى مانده ، گرد و خاك در تابستان يا برف و گلولاى زمستان ، توأم با دستاندازهاى بىشمار آسايش را از رهگذران سلب و هرآينه جان آنها را هم با خطر مواجه ساخته است و شنيدنى است كه بسبب بسته بودن آنها در زمستان ، همانند دوران محمد شاه قاجار رابطهء اردبيل با ديگر نقاط براى مدتهاى طولانى قطع مىشود .
ترديد نيست كه در يك منطقهء كوهستانى راههاى شوسه بايد از ارتفاعات و گردنهها بگذرد ولى مگر تنها منطقهء كوهستانى دنيا اردبيل است ؟ و مگر در كداميك از مناطق
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 472
مساهمون: بابا صفرى
ص٤٧٢