فرش را در دستگاههاى عمودى و گليم و جاجيم را در روى زمين مىبافتند . در شهر و بعضى از دهستانها نيز كسانى جولائى مىكردند و با دستگاههاى بافندگى ابتدائى ، كه بوسيلهء يكنفر و با نيروى دست و پاى او كار مىكرد ، پارچهاى بنام « شال » مىبافتند . اين شال را پس از اتمام در آب گرم خيس كرده مىماليدند تا پرزهاى آن روى پارچه را بپوشاند و آن را از شكل گونى مانند بودنش درآورد .
در برخى از روستاها بويژه در محال « اجارود » با نخهاى بسيار نازك و تابيده نوعى شال ظريفى مىبافتند كه عينا مثل پارچه بود و اشراف و متمكنين با آن لباس مردانه مىدوختند . اين نوع شال را ، كه اغلب هم با پشم شتر تهيه مىگرديد « يردهتوخونما » « 1 » يعنى بافته شده در زمين ، مىخواندند و ببهاى بالنسبه زيادى مىفروختند .
نمدمالى :
قسم ديگرى از اين صنعت نمدمالى بود كه در بازار راستهاى بنام نمدمالان « كچهچى بازار » خوانده مىشد . اينان دكانهاى بزرگ و درازى داشتند و با پشم شانه خورده نمد مىساختند . بدينطريق كه پارچهء سفرهمانند بزرگى را ، كه از گونى درست مىكردند ، در وسط دكان باز كرده پشمها را بيك ضخامت و به طول و عرض مورد نظر بر روى آن پهن مىنمودند . آنگاه پارچهء مذكور را از يك سر ، مثل لوله ، بر روى خود و پشمها مىپيچانيدند و آن را به شكل يك استوانهء درمىآوردند . سپس طناب محكمى را بدور آن پيچيده شروع بماليدن مىكردند . پنج يا شش جوان قوىهيكل كه شاگردان يا فرزندان نمدمال بودند با يك پا ، كه با فشار بر روى استوانه قرار مىدادند ، آن را رو بيك سمت دكان مىغلطانيدند و چون به آخر آن مىرسيدند جهت خود را عوض مىكردند و اين كار را براى مدتى ، كه در مجموع كمتر از سى چهل ساعت نبود ، ادامه مىدادند . وقتى استادكار ، بر مبناى تجربه و تشخيص خود ماليدن را كافى مىدانست آن را باز كرده نمد را كه به صورت زيبا و محكمى درآمده بود براى فروش عرضه مىنمود . نمد را بيشتر براى فرش كردن خانهها به كار مىبردند و طبقات متوسط از آن استفاده مىنمودند .
هامش
( 1 ) - در صفحهء 21 جلد دوم اين كتاب بدينموضوع اشاره شده است .