مبحث اول كشاورزى در اردبيل :
اردبيل ، از حيث كشاورزى ، يكى از نقاط مستعد ايران بشمار مىآيد و نوع خاك و آب و هواى آن ، اين منطقه را از نواحى حاصلخيز اين كشور قرار مىدهد و طبعا خوانندگان كتاب مىدانند كه اين ولايت در گذشته هم يكى از مراكز غلّهء ايران بوده و گاهى صادرات آن بديگر نقاط ، از رقم پنجاه هزار تن در سال تجاوز مىكرده است و اين رقم از يك شهرستان ، با توجه بامكانات فنى و كشاورزى در نيمقرن پيش ، رقم شايان توجهى بوده است .
خاك زراعتى اردبيل :
كشاورزى اصولا با عوامل خاصى بستگى دارد كه اهمّ آنها نوع خاك ، هوا ، آب ، بذر ، و وسايل كار و كوشش كشاورزان است .
خاك زراعتى اردبيل از تجزيهء سنگهاى آتشفشانى سبلان تشكيل يافته « 1 » و در دامنههاى البرز ، كه بنام كوههاى طالش معروف است و در اردبيل آن را « باغرو » مىخوانند ، نيز خاكهاى تجزيهشدهء البرز ، زمينهاى زراعتى اين منطقه را تشكيل مىدهد و بدينجهت بقول مؤلف كتاب « آثار البلاد و اخبار العلماء » خاك آن اعلاست . « 2 »
تركيبات خاكهاى زراعتى اردبيل و عناصر تشكيلدهنده و خواص هريك از آنها مسائلى است كه در كتب و مجلات علمى مربوط بكشاورزى ايران عنوان مىشود و خارج از مطالب اين كتاب است ولى بطور اجمال مىتوان گفت كه خاك منطقهء اردبيل ، بويژه در نقاطى مثل مغان ، استعداد بيشترى براى زراعت دارد و در صورتى كه كشاورزان و كشتكاران ، تجاربى را كه ابا عن جدّ بدست آوردهاند با دستآوردهاى علوم كشاورزى و روشهاى جديد علمى مربوط سازند ، بدون ترديد از زمين و زراعت خود
هامش
( 1 ) - فرهنگ روستائى ، تقى بهرامى ، 1317 ، تهران ، چاپ خودكار . ص 13 .
( 2 ) - آثار البلاد و اخبار العلماء ، زكريا بن محمود القزوينى ، بيروت ، 1960 ، ص 291 .