قسمت از نوشتهها مىباشد و بدينجهت از آوردن تمام آنها خوددارى مىنمائيم . ولى در باب ميزان حرارت و رطوبت و بارندگى ، آخرين آمار منتشر شده را ، كه با مطالب مذكور در جلد اول هم تفاوتهائى دارد ، از روى « آمارنامهء آذربايجان شرقى » « 1 » بشرح زير نقل مىنمائيم :
آمارنامهء مذكور در تيرماه 1356 و با نتيجهگيرى از سرشمارى عمومى 1353 خورشيدى ، از طرف مركز آمار ايران چاپ و منتشر شده است و مىتوان گفت در زمان تدوين اين مجموعه آخرين مدرك رسمى در باب آمار منطقه مىباشد و قابلتوجه است كه ارقام آن با مندرجات كتاب « تقسيمات اقليمى و رستنىهاى ايران » « 2 » نيز تفاوت دارد .
ما چنين مىپنداريم كه چون اوضاع جوّى و اقليمى به قدر « فورمول » هاى رياضى ، از قاطعيّت مطلق برخوردار نيستند ، از اينرو نبايد اختلافات حرارت ، بارندگى ، رطوبت و ديگر عوامل طبيعى را ناشى از اشتباه و غفلت تحقيقكنندگان و نويسندگان آنها بدانيم . بلكه از آنجهت كه بررسىها و نمونهبرداريهاى آمارى ، از لحاظ زمان و كيفيّت اوضاع جوّى در شرايط يكسان صورت نمىگيرد لاجرم نتيجهء متعادلى هم بدست نمىدهد .
در چگونگى آبوهواى اردبيل ، درياى خزر نيز از عوامل مؤثر و قابل توجّه مىباشد و گرچه مستقيما در آن اثر نمىكند بااينحال تأثير زيادى در اين منطقه دارد . اردبيل از راه شوسهء فعلى 70 كيلومتر به آستارا ، يعنى درياى خزر ، فاصله دارد ولى اين فاصله به خط مستقيم كمتر و شايد تا نصف رقم مذكور است . اين فاصلهء كم ، گوياى اين مطلب است كه اردبيل بايد محلّ ريزش بارانهاى زيادى باشد . امّا واقعيّت غير از اين است زيرا كوههاى باغرو ، مثل ديگر قسمتهاى سلسله جبال البرز ، كه بمانند ديوارى در جنوب درياى خزر كشيده شده و فلات ايران را از بارشهاى آن دريا محروم كرده است ، حائلى بين درياى مذكور و ناحيهء اردبيل بوجود آورده و در نتيجه بارندگى را در اين منطقه كمتر
هامش
( 1 ) - آمارنامهء استان آذربايجان شرقى ، مركز آمار ايران ، شماره مسلسل 741 ، تاريخ تيرماه 1356 خورشيدى .
( 2 ) - تقسيمات اقليمى و رستنىهاى ايران ، احمد حسين عدل ، تهران ، 1339 .