بهرهء كافى مىبرند .
زمينهاى زراعتى را معمولا با دادن كود ، اعمّ از حيوانى يا شيميائى ، تقويت مىنمايند ولى بايد گفت كه اين امر در بين روستائيان اردبيل كمتر معمول است و با آنكه وجود تعداد زيادى دام و احشام در هرقريه بهترين امكان را از اين حيث فراهم مىسازد ، بااينحال كمتر ديده مىشود كه دهقان اردبيلى حتى فضولات گاو و گوسفند خويش را به مصرف كود برساند و بدينطريق در تقويت اراضى خود قدمى بردارد .
دهقانان اردبيل اين ماده را ، بجاى آنكه در زراعت مورد استفاده قرار دهند ، به صورت تپاله به مصرف سوخت مىرسانند و نيازهاى حرارتى خود را ، از گرم كردن منزل گرفته تا پختن غذا و نان ، بدان وسيله تأمين مىنمايند و بدينجهت صاحبنظران در آرزوى آنند كه با دلسوزىهاى دولت ، وسايل ديگر حرارت ، باارزانترين و سهلترين طريق ، در دسترس آنان قرار گيرد و براى بهرهورى بيشتر زمين و رشد زراعت ، كودهاى حيوانى با يك برنامهء صحيح در كشاورزى مصرف گردد .
دستاندركاران كشاورزى علمى معتقدند كه مرداب « شواربيل » ، كه ما از آن در جاى ديگر نيز سخن گفتهايم ، به مقدار زيادى كود ، از نوع نيتراتهاى مفيد در خود دارد و اگر از آن به صورت مخزن براى آبيارى استفاده نشود بهتر است كه با وسايل علمى ، مواد مذكور استخراج گردد و با ارزانترين قيمت در كشاورزى اين منطقه مورد مصرف قرار گيرد .
بارى مساحت كلّى منطقهء اردبيل بالغ بر 4900 كيلومتر مربع است « 1 » كه قريب 860 كيلومتر مربع آن دشت و بقيه كوه و تپّه و ماهور است . كوهستانى بودن منطقه مانع
هامش
( 1 ) - در كتاب « جغرافياى تاريخى گيلان ، مازندران و آذربايجان » آمده است كهJames . B . Fraserدر ژوئيه 1822 ( 1237 هجرى ) از اردبيل ديدن كرده . و وسعت آن را 60 كيلومتر در 40 كيلومتر نوشته است . هيئت مطالعاتى واحد آب وزارت آب و برق ايران هم در گزارش مطالعاتى تيرماه 1352 خود مساحت اين ولايت را / 4400 كيلومتر مربع اعلام داشته است . ولى آمارنامهء استان آذربايجان شرقى اين مساحت را / 4900 كيلومتر مربع ذكر كرده است .