تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 278

مساهمون:

ص٢٧٨
دسترس علاقمندان قرار مىگيرد . سازندگان آنها روزبروز در تكميل آنها مىكوشند تا آنجا كه عروسكهائى ببازار عرضه مىنمايند كه بكمك « باطرى » هاى خشك راه مىروند . حرف مىزنند . و با نوارهاى مخصوصى كه در اندام آنها تعبيه مىشود آواز مىخوانند و موسيقى مىنوازند . . . ولى در قديم خود دخترها آنها را مىساختند و گاهى هنر قابل تحسينى در اينباب از خويش نشان مىدادند و عروسكهائى مىدوختند كه در حدّ خود از بهترين آنهائى مىشدند كه انسان مىتواند با دست و با مواد اوليه بسازد . مواد لازم براى ساختن ساده‌ترين آنها سرشاخه‌هاى نازك چوب و پنبه و چيتهاى رنگارنگ بود . دو تكه چوب را به شكل صليب و باندازه‌اى كه مىخواستند با نخ بهم مىبستند . آنگاه در قسمت بالاى آن با پنبه و گاهى با گذاشتن دگمه ، صورتى به شكل دايره ترتيب مىدادند و براى زيبائى روى آن ، پس از نقاشى پردهء خارجى قلوهء گوسفند را كه پردهء شفاف و حاكى ماوراء بود و بنام « بوئرگ » « 1 » خوانده مىشد ، مىكشيدند . دو قسمت چوب را كه بدينطريق در طرفين سر قرار مىگرفت بمنزلهء دستهاى مجسمه پنبه مىپيچيدند و قسمت پائين‌تر را به صورت تنه و پاها مىساختند و لباسهائى را كه باندازهء آنها از چيتهاى رنگين مىدوختند بر آنها مىپوشانيدند و به صورت آدمكهاى كوچك يا بزرگ درمىآوردند . اگر صورت و لباس اين مجسمه به شكل زنان مىبود آن را گلين مىگفتند و اگر قيافه به شكل مرد و لباسها نيز مردانه مىشد آن را « بيگچه » يعنى داماد كوچك مىناميدند زيرا « بيگ » در تركى بمعنى داماد است . نوع ديگر عروسك را بدون استفاده از چوب و از پنبه مىساختند بدينمعنى كه از مدقال يا چلوار ، لوله يا كيسه‌هاى كوچك به شكل دست و پا و تنه و سر مىدوختند آنگاه آنها را با پنبه پر كرده بهم متصل مىساختند و لباس بر تنش كرده به صورت گلين يا بيگچه درمىآوردند . براى اين مجسمه‌ها اطاقهاى مخصوصى در جعبه‌هاى چوبى يا كنج اطاق درست كرده مراسم عقد و ازدواج بين گلين‌ها و بيگچه‌ها ترتيب مىدادند و گاهى اين مراسم را
هامش
( 1 ) - قلوه را در زبان تركى « بوئرگ » مىگويند اين نام را بپردهء نازك روى آن تسرى داده آن را نيز بوئرگ مىگفتند .