گاهى بجاى چوبدستى ميلهء آهنى را ، كه سر آن را به صورت «
U
- يو انگليسى » كج مىكردند ، بدست مىگرفتند و قسمت خميدهء يعنى فرورفتگى
U
را بر كلافه تكيه داده آن را حركت مىدادند و بدينطريق گردش كلافه را به چپ و راست آسان مىساختند .
بايد گفت كه « ايشلتمك » مصدرى است در زبان تركى و معنى آن به كار انداختن و به كار واداشتن است و بدينجهت كارگر را هم در آن زبان « ايشچى » مىگويند .
بازيهائى كه از دوازده سالگى ببعد مرسوم بود غالبا با بردوباخت همراه مىشد و اين دسته از بازيها به صورت « تكسن ياجوت » در خانه و « لپرت داش » در كوچه آغاز مىگشت .
تكسن جوت :
با خوراكيهائى مثل نخودچى و كشمش صورت مىگرفت و يكى از بازيكنها مقدارى از آنها را در مشت بستهء خود گرفته از ديگرى مىپرسيد « تكسن ، يا ، جوت » يعنى تعدادى كه در دست اوست طاق مىباشد يا جفت ؟ اگر جواب طرف با آنچه كه در مشت او بود مطابق درمىآمد برنده مىشد و آن مقدار نخودچى يا كشمش را كه در دست وى بود از او مىگرفت . اما اگر جواب او با آن مطابق درنمىآمد بازنده مىشد و به همان تعداد از آن خوردنى به وى مىداد .
ديگيررتمه :
نوع ديگرى از بازى با نخودچى ، ديگيررتمه نام داشت و آن چنان بود كه كتاب يا يك سينى را از يكطرف به ديوار يا چيز ديگرى تكيه داده سطح مايلى بوجود مىآوردند . آنگاه هريك از بازيكنها بنوبت يك نخودچى از بالاى آن سطح رها مىكردند . هرنخودچى پس از طى مقدارى راه در جائى قرار مىگرفت . نخودچى هركس در ضمن حركت بيكى از نخودچىهاى موجود در زمين مىخورد برنده بود و تمام آنچه كه در ميدان بازى جمع شده بود از آن او مىگشت .
گاهى بجاى نخودچى اين بازى را با « برهموم » يعنى موم سياه انجام مىدادند بدينمعنى كه برهموم را به صورت گلولههاى كوچك و بيك اندازه درمىآوردند و مثل