فال منحوس را بنام او بزند . اين بود كه روسها به دو نزديك شدند و با وعدههاى بزرگى ، كه حتى به گمان بعضى عظمت آن تا مقام خود محمد عليشاه نيز ميرسيده است ، حس جاهطلبى او را برانگيختند . روزنامهء ايران نو در شمارهء 46 مورخ 6 شوال 1327 قمرى ضمن درج اخبار اردبيل چنين مينويسد كه « بعد از آمدن و برگشتن روسها بقراجهداغ نميدانيم باشرار طايفهء رحيم خان چلبيانلوچه نويد و اميد داده شده كه از آن تاريخ ببعد شاهسونها اطمينان كردهاند . . . عاقلان خوب ميدانند » .
رحيم خان كه آن وعدههاى فريبنده را همراه با مقادير زيادى سلاح و پول تحويل گرفت اجراى نقشهء حمله بر اردبيل را عهدهدار گشت و آنگاه با سران شاهسون اتفاق نمود و با دادن تفنگ و فشنگ و پول ، كه بيش از هرچيزى مطلوب اينان بود ، آنها را با خود همدست گردانيد و بدينطريق نيروئى ، كه مجموع افراد آن بين ده تا بيست و پنجهزار نفر در كتابها آمده است ، فراهم ساخت .
بقول كورت فريشلر آلمانى بيشتر دانشمندان اجتماعى پول را فصيحترين و مؤثرترين دليلها ميدانند و هرگونه صغرى و كبراى منطقى را در مقابل آن محكوم مىشمارند و بدين سبب است كه آنهائيكه در تاريخ موفقيتهاى اجتماعى و سياسى بدست آوردهاند از اين دليل قاطع بهرهمند گشتهاند . او كتابى نوشته است بنام « امام حسن و ايران » كه مجلهء خواندنيها ترجمهء آن را در شمارههاى خود منتشر كرده است « 1 » . وى ضمن بيان سرگذشت مسلم بن عقيل ، فرستادهء مخصوص حضرت حسين ( ع ) ، در كوفه مينويسد كه وقتى مسلم وارد آن شهر شد بالغ بر هشتاد هزار نفر بوسيلهء او بر آن امام بيعت كردند . يزيد از اين خطر آگاه شد و عبيد اللّه بن زياد را ، كه حاكم بصره بود ، با حفظ آن مقام بحكومت كوفه منصوب كرد . هنگام ورود عبيد اللّه به شهر كوفه در مسجد آن شهر از كثرت تعداد كسانى كه پشت سر مسلم نماز ميخواندند جاى خالى پيدا نميگشت . عبيد اللّه آنچنان نيروى مسلحى در اختيار نداشت كه با مسلم و با آنهمه بيعت كنندگان درافتد . لذا به اين دليل متوسل گشت و رؤساى عشاير اطراف را ، كه با امام لاف
هامش
( 1 ) - مجلهء خواندنيها . تهران . سال 30 . شمارهء 68 . ص 39