شرقى شهر بنام « باغشاه » موجود است كه يادگار همين باغ شاهى است كه سلاطين صفوى در آن منزل ميكردند و اين جهانگرد فرانسوى نيز از آن نام برده است .
تاورنيه آنگاه متوجه قسمت معنوى و اعتقادى مردم شده چنين مىنويسد كه « اراضى اردبيل اگرچه براى عمل آوردن انگور مساعد است ولى در شهر ابدا شراب يافت نمىشود و در چهار پنج ليو دور از شهر شراب مياندازند . ارامنهء متوطن اردبيل اگرچه شرابهاى خوب در ذخيره دارند اما در هيچ نقطهء ايران وارد كردن شراب و نوشيدن آن باشكال و سختى اردبيل نيست . خيلى پنهان و محرمانه بايد صرف كرد مثل اينكه شخص قبيحترين اعمال را مرتكب مىشود » .
سياح فرانسوى علت اين سختى و احتياط را لزوم احترام قبور آنجا يعنى مقبرهء شيخ صفى الدين و مجاوران آن ميداند و اضافه مىكند كه « ايرانيها متفقاند باينكه هيچ گناهى بالاتر از آشكار شراب خوردن در اردبيل نيست » و طبيعى است كه اين گناه از نظر اجتماعى و جزائى است و الا ايرانيان غير مسلمان گناهى براى شرابخوارى نميدانند و مسلمانان نيز آن را در همهجا و همهوقت بيكسان گناه و حرام ميشمارند .
تاورنيه بتفصيل دربارهء بقعهء شيخ صفى الدين و قبور مجاور سخن گفته است ولى قبل از آنكه وارد اين بحث شود در باب اهميت آن روز اردبيل چنين مينويسد كه « از همه جاى ايران مردم براى زيارت قبر شاه صفى مىآيند و اين مسئله باتفاق تجارت ابريشم . . .
اردبيل را يكى از معتبرترين شهرهاى مملكت كرده است » .
وى براى نشان دادن اهميت تجارت ابريشم اضافه مىكند كه « قوافل تجارت ابريشم كه گاهى به هشتصد و نهصد شتر ميرسد بيشتر در اشتهار اين شهر مدخليت دارد .
بواسطهء مجاورت گيلان كه ابريشم از آنجا به حد وفور ميآيد و نزديكى شماخى كه آن هم مقدار كثيرى ابريشم ميدهد و معبر اين شهر به طرف اسلامبول و از مير شهر اردبيل است ، تسلسل قوافل و تجار آنجا را داراى اهميت بسيار كرده و در آنجا هم مثل تبريز همهقسم مال التجاره به حد افراط يافت مىشود » .
تاورنيه سرانجام براى تكميل بيان خود دربارهء راه اردبيل يادآور مىشود « از اردبيل تا قزوين همهجا خوب است . . . كاروان معمولا پنجروزه
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 117
مساهمون: بابا صفرى
ص١١٧