از اردبيل تا « آريون » و از آنجا دو روزه تا « طارم » ميرود و از طارم تا قزوين هم دو روزه راه است » .
ديدار پىيترو دولاواله از اردبيل
« پىيترو دولاواله » جهانگرد ايتاليائى هم از جمله كسانى است كه در عهد سلاطين صفويه اردبيل را ديدهاند . مسافرت او بايران در زمان شاه عباس بزرگ اتفاق افتاده و در اين سفر مطالبى برشتهء تحرير درآورده است كه قسمتهائى از آن دربارهء اردبيل چنين است « . . . در شهر اردبيل نهرهاى بزرگ در بيشتر كوچهها جارى است و اين نهرها ظاهرا ، از رودخانهء كوچكى ، كه از كوه سبلان سرچشمه ميگيرد ، منشعب ميشوند . به همين سبب اردبيل با شهر « ونتسيا » « 1 » بىشباهت نيست . در اين نهرها نيز ماهى قزلآلا فراوان و بقدرى لذيذ است كه من ( پىيترو دولاواله ) » نظير آن را پس از ترك گفتن اسكندريهء مصر نخورده بودم » .
براى گذشتن از اين نهرها در كوچهها بفاصلههاى كم پلهاى آجرى ساخته بودند و در زمستان ، كه بر خلاف تابستان آب آنها زياد و عبور از نهرها مشكل بود ، مردم از آن پلها رفتوآمد مينمودند . در اطراف نهرها نيز درختانى كاشته بودند كه از دو سوى جويها سر بهم آورده منظرهء دلپذير و زيبائى داشتند . بقول وى ميدان بزرگ شهر مستطيل بود و خانهها و عمارات اطرافش زشت و ناچيز مينمود . جز خانهء حاكم ، كه در زمان شاه عباس بكاخ شاهى تبديل شده ، و بناهاى بقعهء شيخ صفى الدين ، در شهر اردبيل عمارات بزرگ و دلپسندى وجود نداشت .
پىيترو دولاواله « 2 » كه در سال 1027 هجرى در ركاب شاه عباس باردبيل رفته
هامش
( 1 ) - اين شهر همان ونيز معروف است كه از شهرهاى ديدنى ايتاليا مىباشد . شهر در داخل دريا و در وسط آب واقع شده و كوچهها و خيابانهاى آن بر آب دريا قرار دارد . وسيلهء نقليهء شهر قايق و كشتى است كه بجاى تاكسى و اتوبوس مورد استفادهء مردم مىباشد . اين شهر از بزرگترين مراكز جلب توريست اروپا بشمار ميآيد .
( 2 ) -Pietro dellavaleيكى از شواليههاى رومى و مردى عالم و دانشمند بود . نذر كرد كه به زيارت اماكن مقدس مسيحى بدمشق و فلسطين برود . از آنجا ببغداد آمد با يك -