حضرت إبراهيم عليه السّلام يكى دو بار به طور حال نه دوام روى داد كه بتواند حقائق عاليه و فيوضات كامله را شهود نمايد ولى استمرارى نداشت و مقام آن در سراى ديگر براى آن حضرت محقّق خواهد بود .
قبل از اينكه براى استدلال اين مطلب به آيات قرآن متوسّل شويم متذكّر مىشويم كه مقام اخلاص داراى مراتب تشكيكى است ، چه به نصّ قرآن مجيد عدّهاى از پيمبران داراى مقام اخلاص بودهاند ولى با اين همه مقامى عالىتر و ارجمندتر از اخلاص هست كه آنان بدان و اصل نگشته و دعا مىكردهاند كه در آخرت به آن برسند . مثلا حضرت يوسف - على نبيّنا و آله و عليه السلام - با آنكه به نصّ قرآن از مخلصين بوده است لقوله تعالى :
إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ
« 1 » ، در مقام دعا از خداوند خود طلب مقام لحوق به صالحين را نموده عرض مىكند :
أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
. « 2 » بنابراين آن حضرت در دنيا به مقام صلوح نرسيده بود لهذا دعا مىكند كه پس از مرگ اين لحوق حاصل شود . و امّا آيا دعايش مستجاب شد يا نه و آيا در آخرت به مقام صلوح خواهد رسيد يا نه از آيات قرآن چيزى استفاده نمىشود . و حضرت إبراهيم عليه السّلام با آنكه
هامش
( 1 ) آيهء 24 ، از سورهء 12 : يوسف : [ او از بندگان پاك شده و خالصشدهء ما بود ] .
( 2 ) آيهء 101 ، از سورهء 12 : يوسف : [ تو ولىّ و صاحب اختيار من در دنيا و آخرت هستى ، مرا مسلمان بميران و به صالحان ملحق ساز ] .