فاتح و مظفّر شده است وارد عالم خلوص خواهد شد و در مضمار
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
« 1 » وارد شده قيامت عظماى انفسيّه بر او قائم ، از اجسام و ارواح و جميع تعيّنات گذشته و از همه فانى شده و قدم در عالم لاهوت نهاده و از تحت
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
« 2 » بيرون مىرود . چنين شخصى به موت ارادى ، ميّت خواهد بود ، لهذا
حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمودند :
من أراد ان ينظر إلى ميّت يمشى فلينظر إلى علىّ بن أبي طالب
. « 3 »
توضيح و تبيين :
كمالاتى كه تاكنون ذكر شد و كموبيش آثار و علائم آن بيان شد فيوضاتى است از جانب حضرت ربّ العزّة كه اختصاص به امّت حضرت خاتم الأنبياء و المرسلين محمّد بن عبد الله صلّى اللّه عليه و آله دارد . سالكين امم سالفه و شرايع ماضيه كمالاتشان محدود بوده ، پس از حصول فناء و نيستى خود فقط مىتوانستند مشاهدهء اسماء و صفات پروردگار را بنمايند و بالاتر از اين مرحله را گمان نمىبردند . و سرّ آن اين بود كه نهايت معرفت آنان منتهى به كلمهء لا إله الّا الله « 4 » مىشد كه حاصل آن
هامش
( 1 ) آيهء 156 ، از سورهء 2 : بقره : [ ما همه ملك طلق خدائيم ، و ما به سوى او باز - گشتكنندگانيم ] .
( 2 ) آيهء 185 ، از سورهء 3 : آل عمران : [ هر نفسى چشندهء مرگ است ] .
( 3 ) [ هر كه مىخواهد به مردهاى بنگرد كه راه مىرود ، به علىّ بن ابى طالب نگاه كند ] .
( 4 ) [ معبودى جز الله نيست ] .