صحيحترين نسخ مطبوع نسخهايست كه استاد نيكلسن با كمال دقت و مراقبت از روى نسخههاى كهن ( خطى و چاپى ) بطبع رسانيده و چاپ طهران ( معروف به علاء الدوله ) نيز در حد خود محل اعتماد تواند بود .
نظر باشكال و صعوبت فهم اسرار مثنوى علما و متصوفه در حل معضلات و توضيح مشكلات آن جهد و سعى و اهتمام داشته و شروح بسيار به فارسى و عربى و تركى بر تمام دفاتر و قسمتهاى مختلف آن بنظم و نثر تأليف نمودهاند .
انتقادى كه بر همهء آنها مىتوان وارد شمرد ، آنست كه اغلب از روى معلومات و به ميزان افكار خود عقائد مولانا را سنجيده توضيح مىدهند و برخى هم براى ايضاح مبهمات مثنوى دست به دامان كتب حكمت و فلسفه زده و به طريقهء حكما مثنوى را شرح كردهاند ، درصورتىكه اگر بجاى اين زحمت در همان كتاب تتبع و مطالعهء دقيقى كار مىبستند بهتر از عهدهء شرح برمىآمدند .
بهترين شروح فارسى مثنوى كتاب جواهر الاسرار است تأليف كمال الدين حسين خوارزمى كه خود يكى از كاملان عرفا بوده و باصطلاحات و مجارى افكار اين طبقه آشنائى داشته است . لب لباب تصنيف ملا حسين كاشفى اگرچه عنوان انتخاب دارد و به صورت شرح نيست ، اما از آن جهت كه منتخبات مثنوى را بحسب مرام مرتب ساخته و در آغاز هر قسمت به مقصود اشارتى كرده آن را مىتوان از مرغوبترين شروح دانست .
رباعيات
اين قسمت از آثار مولانا در مطبعهء اختر ( اسلامبول ) به سال 1312 هجرى قمرى بطبع رسيده و متضمن 1659 رباعى يا 3318 بيت است كه بعضى از آنها به شهادت قرائن از آن مولاناست و دربارهء قسمتى هم ترديد قوى حاصل است و معلوم نيست كه انتساب آن بوى درست باشد .
معانى بلند و مضامين نغز درين رباعيها ديده مىآيد كه با روش فكر و عبارتبندى مولانا مناسبتى تمام دارد ولى روىهمرفته رباعيات به پايهء غزليات و مثنوى نمىرسد .
اما آثار منثور مولانا عبارتست از :