هامش
يا اگر از گروه منافقان و بىدينان باشد ، چهره زشت و نازيباى خويش ( چهره ملكوتى خود ) را در آينه جمال آنان مشاهده مىكند و خود را به جاى مقام نبوت و ولايت مىبيند و چنين مىپندارد كه چهره آنان است ؛ ازاينرو از آنان رو مىگرداند و با نفرت از آنان كناره مىگيرد و بيعت نمىكند تا اينكه با نهايت سختى و بيچارگى از دنيا مىرود و پاى در عالم برزخ مىگذارد .
سخنى مشابه آنچه بيان شد ، برخى به حضرت عيسى ( ع ) و پيروانش نسبت مىدهند و از اين آيه استفاده مىكنند كه مىفرمايد :وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً( نساء ( 4 ) : 159 )
و هيچيك از اهل كتاب نيست مگر اينكه پيش از مرگش به او ( - حضرت مسيح ) ايمان مىآورد ؛ و روز قيامت ، بر آنها گواه خواهد بود .
هريك از اهل كتاب پيش از آنكه بميرند ، به عيسى ( ع ) ايمان مىآوردند و اعتراف مىكنند كه او پيامبر خدا و بنده او است ؛ البته بايد گفت كه ايمان در چنين هنگامى به حال آنان سودمند نيست ؛ زيرا آنان يا مسيحيانى هستند كه معتقد بودند عيسى پسر خدا است و عمرى را با اين عقيده فاسد گذراندهاند و يا يهوديان و ديگر اهل كتاب هستند كه در دوره عمر اعتقادى به پيامبر نداشتند و از دستورها و بشارتهاى وى پيروى نكردند ؛ چنانكه ايمان فرعون در آخرين لحظات براى وى مفيد واقع نشد و قرآن درباره وى فرمود :آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ( يونس ( 10 ) : 91 )
( اما به او خطاب شد : ) الآن ! در حالى كه قبلا عصيان كردى .
اگر آنان به نبوت حضرت عيسى ( ع ) اعتراف كنند ، روز قيامت آن حضرت بر آنان شهادت مىدهد ؛ خواه ايمان ايشان سودمند باشد يا نباشد .
علامه طباطبايى ( ره ) در تفسير الميزان در تفسير اين آيه شريفه( وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ . . . ) *اين قول و اقوال ديگر را نقل مىفرمايد و چنين مىگويد كه اولا سياق آيه اين مطلب را نمىرساند كه حضرت عيسى ( ع ) در روز قيامت درباره تمامى اهل كتاب گواهى مىدهد ؛ همچنانكه دلالت بر آن دارد كه تمامى آنان پيش از مرگ ايمان مىآورند ؛ زيرا خداوند سبحان شهادت آن حضرت را در مورد ايمانآورندگان به شكلى خاص يادآور مىشود و مىفرمايد كه عيسى ( ع ) به پيشگاه الهى عرض مىكند :وَ كُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَ أَنْتَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ( مائده ( 5 ) : 117 )
و تا زمانى كه در ميان آنها بودم . مراقب و گواهشان بوديم ؛ ولى هنگامى كه مرا از ميانشان برگرفتى ، تو خود مراقب آنها بودى ؛ و تو بر هر چيزى ، گواهى .