بر مزابل همچو سبزه است اى فلان * بر هرآن سبزه هرآن كو گه نشست
بر نجاست بىشكى بنشسته است »
چه جاى مسخ ، يك ره نسخ گردى
چه ، مسخ اشرف از نسخ است بهواسطهى آنكه مسخ ، آن تعلق گرفتن روح انسان است به حيوان . و نسخ تعلّق گرفتن روح انسان است به جسم نبات كنايه از اين است كه عام پستتر از حيوان است . كما قال تعالى :
« أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ »
. و سبب پستترى « 1 » ترىاش گذشت « 2 » كه به جهت آن است كه انسان استعداد دارد و استعداد خود را « 3 » بذاته « 4 » عاطل و باطل « 5 » نموده و به جزئى از كلى بازمانده . لذا « 6 » قيل :
« هر چه هست از قامت ناساز بىاندام ماست * ورنه تشريف تو بر بالاى كس كوتاه نيست »
بالجمله اى عزيز از صحبت جهله و غفلهى عوام گريزان مىباش « تا روح عزيزان بنمايد بحلت » . قال على ( ع ) : فى ذم الجهّال و العوام : « انّ كفر النّعمة لوم و مصاحبة الجهّال شوم » . و قال على « 7 » عليه السلام « 8 » فى حقّهم :
« فالصّورة صورة الانسان و القلب قلب الحيوان » . لذا على ( ع ) با آنكه مرشد كل كاملين است باز هم پيغمبر - صلوات اللّه عليه « 9 » - در مقام نصيحت به او مىفرمايد : « اى على هميشه طالب كاملتر از خود باش چنانكه حضرت
هامش
( 1 ) . پا : پس
( 2 ) . شا : ( حيوان . . . است اما ) را ندارد .
( 3 ) . دا : ( از خود از روى ) را ندارد .
( 4 ) . پا : فطرة
( 5 ) . پا : باطل و عاطل
( 6 ) . پا : كما
( 7 ) . شا : ( على ) را ندارد .
( 8 ) . شا : ( ع )
( 9 ) . پا : ( ص )