اوست از براى بندگان خداى تعالى ؛ و قبض وجه عبوس اوست .
و وصيّت كرد خضر عليه السّلام عيسى عليه السّلام را ، پس فرمود كه : « باش بشّاش و مباش عبوسكننده ، و باش نفع رساننده و مباش ضرر رساننده » .
و فىالجمله : عنوان عرفان ، مكارم اخلاق است و فضائل او ؛ و داخل مىشود در مكارم اخلاق تحمّل اذى و كفّ او از ناس ، و ايصال روح و راحت و فرح به ايشان ، و اختيار نمودن خلق بر نفس خود به حظوظ ، همچنانكه فرموده است خداى تعالى :
وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ
« 1 » .
و فرمود عيسى عليه السّلام : « و من لطمك على خدّك فأدر له الخدّ الآخر ، و من أخذ قميصك فزده رداءك ، و من سخّرك ميلا فامض معه « 2 » ميلين » « 3 » .
و تعبير كرد از ثالث به « رفض علايق به عزم كردن » يعنى عزيمت جاذمهء مصمّمهاى كه سبيلى نباشد به نقض او نزد او ، به حيثيتى كه باقى نماند از براى او علاقهاى در ظاهرش و نه در باطنش . و اصل قطع نمودن علاقهء باطن است از هرچه غير خداى تعالى است ، تا آنكه درست باشد اعتصام به خداى تعالى از روى توحيد ، و اوست « تمسّك به عروة الوثقى » ، همچنانكه ذكر كرده است او را ، فرموده خداى تعالى كه :
فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى
« 4 » ؛ و « طاغوت » هر چيزى است كه متعلّق باشد دل به او ، از ما سواى خداى تعالى .
و
اعتصام خاصّة الخاصّة بالاتّصال ،
و هو شهود الحقّ تفريدا ، بعد الاستخذاء له تعظيما ، و الاشتغال به قربا « 5 » ، و هو الاعتصام باللّه .
و اين درجه درجهء ثالثه است ؛ و « خاصّهء خاصّه » اهل وصولاند ؛ و « اعتصام ايشان به خداى تعالى » اتّصالى است كه حاصل نمىشود مگر به انقطاع مذكورى كه
هامش
( 1 ) . حشر / 9 .
( 2 ) . اصل : له .
( 3 ) . تحف العقول ، ص 510 .
( 4 ) . بقره / 256 .
( 5 ) . اصل : - قربا .