فربه : چاق ، پرگوشت
فرجى : قباى گشاد با آستينهاى بلند
فرح : شادى
فرخ : جوجه
فردوس : بهشت ، باغ
فرّ : شكوه و جلال
فرض : واجب
فرط : شدّت ، فزونى
فرقت : جدايى
فروزد : به هيجان آيد .
فره : افزون ، بسيار
فره دادن : فراوان دادن ، برترى دادن
فرهنگ : استادى ، دانش ، آگاهى ، خبرويت
فريق : گروه
فشاندن دانه : افشاندن دانه ؛ پاشيدن دانه
فصحا : جمع « فصيح » ، يعنى كسى كه خوب سخن مىگويد و سخنش از هرگونه پيچيدگى خالى است .
فطنت : زيركى
فطور : كاستى
فقد : نداشتن ، دست نيافتن
فكرت : انديشيدن
فلّاحان : جمع « فلّاح » ، كشاورزان
فلاسنگ : قلاسنگ يا فلاخن همان قلّابسنگ است . در متن به ستور تند و توسن معنى شده است .
فندق تن : اضافهء مشبّهبه به مشبّه : تن كه همچون فندق داراى مغز و پوست است .
فى الاخير : سرانجام
فيصل : داور ؛ به فيصل رساندن : پايان دادن
فى ما يرجى : آنچه بدان اميد مىرود .
فؤاد : قلب ، دل
قاصد : خواهان
قاصدا : از روى اراده و اختيار
قاصر : كوتاه
قاضى القضاة : كسى كه از جانب سلطان يا خليفه به سمت قضا در تمامى كشور منصوب مىشود ؛ در اينجا منظور خداست .
قاضى قضا : آنكه قضا و قدر به حكم اوست - خداى تعالى
قاف : كوه « قاف » محلّ استقرار سيمرغ ؛ كنايه از مرحلهء سير و سلوك و گاه كنايه از موانع سير و سلوك و عوالم جسمانى
قافيت [ 719 / 2 ] : قافيه در شعر همان لفظى است كه در آخر مصراعها تكرار مىشود ؛ امّا در اينجا كنايه از هماهنگى ظاهرى است .
قال : لفظ بدون تحقّق معنى در دل
قاهر : پيروز ، مسلّط
شرح مثنوى ( فارسى ) — صفحة 547
مساهمون: على اوجبى
ص٥٤٧