قوله :
كلّكم راعٍ نبى چون راعيَست * [ خلق مانند رمه او ساعيَست ]
از عبد الله بن عمر قال : قال النبى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعيّته و الرّجل راع على اهل بيته و هو مسئول عنهم رعيته و المرأة راعية على بيت زوجها و ولده و هى مسئولة عنهم و عبد الرجل راع مال سيّده و هو مسئول عنه ألا فكلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعيّته « 1 » . » متّفق عليه مشكات .
[ تمثيل گريختن مؤمن ] . . .
قوله :
[ من خليلم تو پسر پيش بِچُك ] * سر بنهْ « انّى أرانى اذبحك »
اشارت [ است ] به آيهء :
« فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ »
چون رسيد اسماعيل آنكه سعى كند با ابراهيم در اعمال دين و دنيا . و در آن وقت سيزدهساله بود .
« قالَ : يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى . »
يعنى نظر بكن اى اسماعيل كه در ذبح مىشوى .
« قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ . »
« 2 »
قوله :
از صفاتش رُستهاى و اللّه نخست * [ در صفاتش بازرَوْ چالاك و چست ]
زيرا كه صفات آثارى از صفات افعالى ، و صفات اسمايى و صفات ديگر از صفات ذاتى به ظهور آمده .
قوله :
فعل و قول [ و ] صدق شد قوت ملك * [ تا بدين معراج شد سوى فلك ]
يعنى ، ملايكه را پاكى فعل و قول و راستى عهد به منزلهء غناست كه به قوت آن ، عروج بر افلاك كنند . و اگر انسان نيز طاعات فعلى و قولى [ و ] حياتى را قوت خود سازد ، مانند
هامش
( 1 ) نك : احاديث مثنوى ؛ صص 99 - 100 . « همهء شما شبانيد و همهء شما مسئول زيردست خود . مرد ، شبانى براى اهل خانهء خود و مسئول زيردستان خود است ؛ زن ، شبانى براى خانهء همسر و فرزند خود و مسئول آنهاست ؛ خدمتگزار مرد ، شبانى براى دارايى سرور خود و مسئول اوست . آگاه باشيد ! پس همهء شما شبانيد و همهء شما مسئول زيردست خود . »
( 2 ) الصّافات ( 37 ) آيهء 102 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .