عجب نبود كه از قرآن نصيبى نيست جز نقشى * كه از خورشيد جز گرمى نيابد چشم نابينا « 1 » .
قوله :
جنّتان و انستان و اهل كار * [ گو يكى آيت ازين آسان بيار ]
اشارت [ است ] به آيهء :
« قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً . »
« 2 »
[ تفسير اين خبر مصطفى - عليه السّلام - ] . . .
قوله :
بطن چارم از نُبى خود كس نديد * [ جز خداى بىنظير بىنديد ]
از حضرت صادق [ ع ] منقول است كه فرمود : « كتاب اللّه على أربعة اشياء : العبارة و الإشارة و اللّطائف و الحقائق . فالعبارة ، للعوام ؛ و الإشارة ، للخواص ؛ و اللّطائف للاولياء ؛ و الحقائق ، للانبياء « 3 » . »
[ بيان آنكه رفتن انبيا ] . . .
قوله :
آنكه گويند اوليا در كُه بُدند « 4 » * [ تا ز چشم مردمان پنهان شوند ]
اين حكايت منوط است با آنكه ، ظاهر آدمى را كه هركس بيند ، از باطن او مردم غافل باشند .
[ تشبيه صورت اوليا ] . . .
قوله :
آدمى همچون عصاى موسى است * [ آدمى همچون فسون عيسى است ]
هامش
( 1 ) شارح چند بيت را بدون آوردن آنها - موجزا - گزارش كرده كه آن ابيات آورده شد :كه ز قرآن گر نبيند غير قال * اين عجب نبوَد ز اصحاب ضَلال
كز شعاع آفتابِ پر ز نور * غير گرمى مىنيابد چشم كور( 2 ) الإسراء ( 17 ) آيهء 88 : « بگو : اگر جن و انس گرد آيند تا همانند اين قرآن را بياورند نمىتوانند همانند آن را بياورند ، هرچند كه يكديگر را يارى دهند . »
( 3 ) نك : بحار الأنوار ؛ ج 78 ، ص 278 ، س 2 . « كتاب خدا بر چهار چيز [ استوار ] است : عبارت ، اشارت ، لطائف و حقايق . عبارت ، از آن عوام ؛ اشارت ، از آن خواص ؛ لطائف ، از آن اوليا و حقايق ، از آن انبياست . »
( 4 ) در نسخهء ق : بوند .