در قصّهء جوحى و آن كودك . . . الخ
قوله :
[ نى درش معمور و نى سقف و نه بام ] * نى درو بهر ضيائى هيچ جام « 1 »
آبگينهء تابدان را جام مىگويند .
قوله :
گر نبودى او مسبّح بطن نون * [ . . . ]
[ نون ] أى ، ماهى .
قوله :
[ . . . ] * حبس و زندانش بُدى تا « يُبْعَثُونَ »
كما قال اللّه تعالى :
« فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ . »
« 2 »
[ ترسيدن كودك از آن شخص صاحب جثّه ] . . .
قوله :
گنگ زفتى كودكى را يافت فرد * [ زرد شد كودك ز بيم قصد مرد ]
گنگ ( با كاف تازى مضموم ) قوىهيكل .
قوله :
من اگر هولم مخنّث دان مرا * [ همچو اشتر برنشين مىران مرا ]
هول ( به ضمّ اوّل ) قامت بلند .
قوله :
صورت مردان و معنى اينچنين * [ از برون آدم درون ديو لعين ]
خطاب است به مخنّث . يعنى ، صورت مردان داشتن و از معنى اين همه بىنصيب بودن . و مصرع ثانى ، تمثيل اين مصرع .
[ قصّهء اعرابى و ريگ در جوال كردن ] . . .
قوله :
[ اينچنين فكر دقيق و راى خوب ] * تو چنين عريان پياده در لُغوب
هامش
( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد .
( 2 ) الصّافات ( 37 ) آيات 143 - 144 : « پس اگر نه از تسبيحگويان مىبود ، تا روز قيامت در شكم ماهى مىماند . »