سقف صومعه فرود آمد و مشكل هر دو را حل كرد و باز پريد و رفت ! شيخ ابو الفضل گفت كه يا ابا سعيد ! مرتبهء اين مرد مىبينى در آن درگاه ، امّا اقتدا را نمىشايد زيرا كه علم ندارد . و از اين حكايت ظاهر شد كه غير از عالم ، قابل اقتدا نيست . چه بزرگوارى مثل لقمان را آن دو بزرگ چنين مىگويند . بلى ، حسن ظن و اعتقاد حسن را هيچ مانعى نيست در حق جميع خلق ؛ و لله الحمد « 1 » و المنة كه اين مجذوب عنايت ازلى و جاذب كفايت ابدى را بجز طلب صحبت علما و مشايخ و حسن ظن به عباد اللّه ، شغلى كلى و ميلى جبلى است . ادّبه اللّه تعالى بآداب الطلب و المطلوب .
الفقرة السادسة [ غرض از علم عمل است ]
چون ظاهر شد از فقرات سابقه كه علم اصل فضائل انسانى است و طلب علم اصل همهء طلبهاست ، بايد دانست كه غرض از علم ، عمل است و اصل جميع اعمال دو چيز است : « التعظيم لامر اللّه و الشفقة على خلق اللّه » پس طالب حق بايد كه مداومت اين دو خصلت نمايد كه ثمرات اين دو امر زياد از آن است كه خامه به يارى بنان از عهدهء بيانش تواند برآمد . و اصل تعظيم امر الله اطاعت است و فرمانبردارى . چه عبادت كه نه بر نهج فرمان باشد ، گناه است ، نه طاعت چون روزهء عيدين . و اطاعت خدا در اطاعت رسول است - صلّى اللّه عليه و آله و سلم - چنانچه قرآن بدان ناطق است كه :
« مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ »
« 2 » و اطاعت آن حضرت وقتى تمام است كه خشنودى خاطر « 3 » مباركش را جويند ، و خاطر شريف آن حضرت گاهى خشنود مىشود كه حق رسالت و اجر نبوتش ادا شود ، و اجر نبوت مىبايد كه امرى باشد كه در برابر نبوت آن حضرت بنمايد . چه در وجود اعظم از محمد مصطفى - صلّى اللّه عليه و على آله و سلم - ممكن نيست و چون نبوت او امرى
هامش
( 1 ) . اساس : و لله الحمد . الفقرة السادسة و بقيه عبارت در نسخ مج و رضوى است .
( 2 ) . نساء ، 81 .
( 3 ) . مج : خاطرش .