جهنم مىكند . و اعمال صحيحه ، حمل سهو غلط در ايمان و اعتقاد نمىكند ؛ و اللّه اعلم .
اگر وهم معترض گويد كه چون جامعيت منظور است ، پس حجّ به اين نسبت اولى است ؛ چه مشتمل است بر نماز و روزه و غير هما ، گويم كه مراد از عمل آن است كه بدان مداومت كنند ؛ به دليل حديث « خير الاعمال ادومها » « 1 » . و حجّ صورت سفر آخرت است « 2 » ، لهذا بكند ، به است و راحله و زاد در آن واجب ؛ و الّا به هلاك منجر مىشود ، چون سفر آخرت . و قيام در عرفات ، صورت قيام صحراى محشر است و احرام صورت كفنهاست در گردن و نماز در جميع اوقات عمر مىبايد كرد . و نيز فضيلت يك نماز « 3 » واجب بيش از فضيلت بيست حج « 4 » واجب است بر حكم حديث . و مقصد اصلى از عمل آن است كه نفس بشرى به كمال رسد و اين به تحصيل فضل است و آن در نماز بيشتر از جميع اعمال است ؛ و اللّه اعلم .
كوكب ششم [ در بيان قضا و قدر ]
[ كوكب ششم ] در بيان « 5 » مسئله قضا و قدر كه اهتمام تمام در شأن آن هست ، و اگر اندكى غلط شود ، موجب خلل ايمان است . اعاذنا اللّه تعالى منه . و چون تحقيق اين مسئله بسيار دقيق بود ، از ميان مسائل اين را انتخاب نمود كه مطلوب بعضى از اعزّه بود ؛ و باللّه التوفيق .
بدانكه اكثر علما و حكما گفتهاند كه قضا عبارت است از علم اجمالى حق تعالى به وجود افراد و اشخاص عالم من الأزل إلى الأبد . و قدر علم تفصيلى است ؛ و مثالش آنكه تو علم به شهرى دارى و اين علم تو يا به اينطور است كه دفعتا تمام آن
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، كتاب ايمان و كفر ، ج 2 ، ص 67 ، حديث 3 . المحجة البيضاء ، ج 7 ، ص 58 . تنزيه الأنبياء ، ص 130 .
( 2 ) . مج : آخرت است و قيام .
( 3 ) . اساس « واجب » ندارد .
( 4 ) . اساس « بيست » ندارد .
( 5 ) . اساس : در بيان اين مسئله قضا ، و قدر كه يعنى فضل اهتمام .